ژِ ـ اوچ سیلاحی داها گوجلو دور یوخسا کیلاشنیکوف؟!

چاغداش تبریزلی(2009‏/08‏/08)

بو کیمی  سورولارین جاوابینی آنجاق ساواش اوزمانلاریندان(متخصصین جنگ)آلماق اولار. اونلار عئلم یولو ایله چیخارلاری بلیرلَنمیش سیلاحلارآ  کالیبر ، ان آز  و ان چوخ (حداقل و حداکثر)آتئش‌ ـ مسافه سی کیمی گؤستریجی‌لر(شاخص) تعیین ائدیرلر. هر سیلاحین اؤزونه گؤره بیرچیخارلاری وراسا و اونون چیخارلارینی گؤستره ن شاخیص لر وراسا، او زامان ایکی سیلاح‌‌ین گؤستریجی لرینی بیرـ بیری ایله توتوشدوروب، هانسی سیلاحین داها گوجلو اولدوغو حاقدا قرار وئره بیله ریک. دئدیگیم گؤستریجی‌لری تعیین ائتمک بیر او قده رده قولای(آسان) دئییل. ساواش اوزمانلاری‌ لابراتورییالاردا سیلاحلاردان آچیلان یوزلرله آتئشین مسافه سینی اؤلچه رک اورتالاما بیر مسافه اوزه رینده قرار وئره رلر. او کی قالدی سیلاحدان آچیلان قورشونون هدفه باتیش گوجونه(قدرتِ نفوذ)، بو شاخیصی ده سیناق یئرلرینده داها اؤنجه دَن سرت‌لیگی(محکم لیگی) بَلیرلَنمیش و بوتون لابراتورییالاردا عئینی جیسمدن ایستیفاده یه وئریلن هدفه، بللی مسافه دن و عئینی مرمی‌دن آتئش آچیلار و سونوج الده ائدیلر.

آما یئر گونئی آزربایجان دیرسا مَسه له بوسبوتون دَییشیر...

سوسیولوژی عِلمینده اینسانی ـ توپلوم(جامعه انسانی) ، دؤولتچیلیک و بو کیمی مورککب سیستئملری، اؤزلریندن داها ساده و داها کیچیک سیستئملر له موقاییسه ائدیب، مورککب سیستئم‌ین آچیلمازلیغینی و سیررکیمی دئشیلمزلیگینی اورتادان قالدیرارلار. یازیمیزدا گونئی آزربایجانین غربینده یاشانان کورد مسه له سینی ، ساده سیستئم‌لرده حاکیم اولان قانونلاردان یارارلانیب، تحلیل ائتمگه چالیشاجاغیق.

گئری قالمیش اؤلکه لرده  ائو کیشیسینین چوخ ائرکندن اؤلدویو و اوشاقلارینین آز یاشلاردا اولدوغو دوروملاردا، ائوین قادینی ائوین حقوقی حیطه سینی قوروماقدا چتین‌لیک چکیر. او ائوه زور دییه نلَرین ساییسی آرتیر و او عاییلهَ یَه  هر یئتهَ ن بیر داش آتیر. وای او گونه دیر کی ائوین قادینی‌دا اولمایا...! گونئی آزربایجان اؤرنَگینی بیر عاییله سیستئمی ایله توتوشدورساق، گؤروروک بو سیستئمین نه آتاسی(میللی دؤولتچیلیک) نه ده آناسی(میللتین حاقلارینی ساوونان گوجلو تشکیلاتلار) وار. دوروم بئله دیر سه، ائوده یاشایان اوشاقلارین(عادیجا میللتین) دورومو حددن آرتیق آجیناجاقلی اولاجاق دیر.

باشلیق‌دا ایره لی سوروله ن، سورو‌ـ‌یا دؤنمک ایسته ردیم:  ژِ ـ اوچ سیلاحی داها گوجلو دور یوخسا کیلاشنیکوف؟!

اگر مکان  دؤولتسیز و گوجلو تشکیلاتسیز بیر میللتین یاشادیغی اراضی دیرسا، اؤرنه گین: گونئی آزربایجانین غربی آزربایجان ایالتینده یئر آلان سایین قالا(شاهین دژ) شهرینه تابع اولان حاجی آباد کندی دیرسه؛ او سیلاحلاری اورادآ یاشایان دینج تورکلرین اوزه رینده سیناقداق چیخارارلار. حاجی آباد کندی (دوغرو آدینی بیلمیریک!) قوشاچای(میاندوآب) ـ سایین قالا(شاهین دژ) یولونون تقریبن 40 کیلومترلیگینده، یول ایله پارالئل آخان جیغاتی(زرینه رود) چایی‌‌نین غربی ساحیلینده یئر آلیر. بو کندین اصیل ساکینلری بو گونلری بیناب‌،تبریز، تهران و حتی صوفیان شهرینده یاشاماقدادیرلار. منیم بیلدیگیم قده ر، بوگونلری او کندده بیر تک تورک ائوی بئله،  قالماییب دیر. نه یازیق کی بوگونلری اونلارین کندلرینه و تایی اولمایان اکین ساحه لرینه کوردلر اییه دوروبلار.

گلین بئله بیر قناعته گله ک: تاریخی اراضیسی(آزربایجان) ، باشقا دؤولتین(ایران) ایشغالیندا اولان و  میللی دؤولتی اولمایان هرهانکی بیر میللتین، باشینا چوخ ایشلر گله ر و ایران کیمی یئرلرده بو غایت طبیعی دیر.

کئچنلرده تبریز شهرینه یاخین صوفیانآ یولوم دوشموشدو، اورادا لهجه سی سایین قالا لهجه سی ایله عئینی اولان بیر یاشلی کیشی ایله شانس اثری تانیش اولدوم.  سایین قالالی اولوب اولمادیغینی سوردوم؟ هن دئییب ،سئوینه رک هارادان بیلدیگیمی سوردو . لهجه سیندن آنلادیغیمی بیلدیردیم. نه اوچون صوفیان شهرینه داشیندیغینی سوردوم. دردی دئشیلدی سانکی:

" حاجی آباد کندیده یاشاییردیق، ایران ـ عراق ساواشی‌نین قیزغین چاغیندا دموکرات و کومله حیزبینین آداملاری باشیمیزا اود یاغدیریردی، قورشون سسی ایله یاتیب خومپاره سسی ایله قالخیردیق. بیرگون تپه دن دیرناغا سیلاحلانمیش کوردلر کنده گیریب بوتون کندلی لره، کندین بوشادیلماسینا داییر 24 ساعات واخت وئردیلر.ایران حربی گوجلری پارام پارچا ایدی و بیزی مودافیعه ائده جک هرهانکی  بیر گوج یوخ ایدی.  24 ساعات ایچریسینده کندی بوشالدان اولمادی. 24 ساعات سونرا، کوردلر بیر قروپ اسیر آلینمیش تورک کیشی لری ایله کنده گیردیلر. آرواد اوشاغین گؤزو اؤنونده، الی باغلی اسیرلری ایکی سیرایا آییردیلار، هر سیرادا اوتوز قیرخ کیشی اولاردی، اسیرلری بیرـ بیرینین دالیسیجا دوزدولر، ائله کی ایکینجی نفرین اوزو بیرینجی نفرین باشینین آرخاسینا باخیردی و بئله جه قاطار تکین هر ایکی قروپو کیپ ـ کیپ سیرالادیلار، سونرا سیرا پوزولماسین دئییه، قالین کندیرلرَله هر ایکی سیرایی(صَفی) بَرکیتدیلر. بیزده شاشیب قالمیشدیق. سونرا بیزه یاخینلاشیب بیزلرله کورد دیلینده دانیشدیلار، (او  بؤلگه تقریبن بوتون تورکلر،  کورد دیلینی چوخ یاخشی بیلیر.). مندن کوردجه سوردولار:

ـ ژِ ـ اوچ سیلاحی داها گوجلو دور یوخسا کیلاشنیکوف؟!

ـ قورخودان، بیلمه دیگیمی اونلارآ بیلدیردیم.

سونرا کورد، اؤنجه کیلاشنیکوف سیلاحینی  اَله آلیب بیرینجی سیرانین اؤنونه کئچدی، سیلاحین اوجونو سیرانین بیرنجی آدامینین قارنینآ دایادی، سیلاحی آتئش ائتدی. سیلاحدان آچیلان قورشون سیرا ایله، قاباقداکی کیشی نی سؤکوب، کوره گیندن چیخیب یئنه ده آرخاداکی کیشینین قارنینی سؤکوردو و بئله جه اون ـ اون بئش نفری وحشیلیک له اؤلدوردو. یعنی ات و سوموگون نه قده ر گوجو یئتدی ایسه آچیلان قورشونون سورعتینی آزالدیب نهایت سیرانین اورتاسینداکیلاردان بیرینین قارنیندا دایانیردی. بیزیم آرواد اوشاقلارین باغیرتیسی گؤیه چیخدی. سونرا بو دفعه ده ژِ ـ اوچ سیلاحینی گؤتوروب عئینی ایشی ایکینجی قروپ لا گؤردو، بو دفعه ده هئچ اولماسا بیر ایگیرمی نفر ترتیب له بیرینجی نفردن اورتاداکیلارآ کیمی اوزانیب تیلیت قان اولدولار. نهایت کورد هر ایکی سیرانین اؤلنلرینی ساییب و بئله قناعته گلدی کی ژِ ـ اوچ سیلاحی کیلاش لا موقاییسه ده داها گوجلو دور. یعنی اؤزو دئمیشکن ژِ ـ اوچ  مارکالی سیلاح، داها چوخ عجم دَلیر(کوردلر بیزتورکلره  عجم دِئییر). و بئله جه قورخودان آیاق یالین باش آچیق، آپار توپار کندی بوشالتدیق...!"

ویجدانی اولوب بو حادیثه نی ائشیدن هرکس دریندن ائتکیله نه ر. اصلینده بئله توک اورپشدیریجی حادیثه لر، یازیلمامیش تاریخیمیزدن بیر اؤرنک دیر. بو حادیثه آنجاق بیرکندده باش وئرمیش بیر حادیثه دیرسه دئمک کی غربی آذربایجاندآ زامان زامان کوردلر طرفیندن، تورکلرین علئیهینه ایشلنمیش ضیددی اینسانی وحشیلیکلرین هئچ  یوزده بیرینین‌ ده اوستو آچیلماییب دیر.

منجه باتی آزربایجاندان اولان هر کس، کوردلرین میللتیمیزه قارشی تؤره تدیکلری وحشیلیکلری و  سوی قیریملاری یئری و تاریخی ایله یازمالی دیر. گئج اولمادان، یاخینلاری اؤلمه دن و نسیل دئییشمه دن، کوردلرین الی ایله اؤلدورولن تورکلرین  سیاهه سی حاضیرلانمالیدیر. چوخ مشهور بیر سؤز وار : " تورک تاریخ یارادار آما تاریخ یازماز". بو سؤز  بو گونده کئچرلی دیر. کوردلر 30  ایله اؤنجه  مین لرله تورکو اؤلدوروب تورپاقلارینا صاحیب چیخدیلار. آما او جینایتلردن یازان اولمادی. شهیدلرن یاخینلاریندان و یا او حادیثه لرین جانلی شاهیدلریندن چکیلیشلر قئیده آلینمادی و بوگونلری ده الیمیزده هئچ بیر شئی یوخدور. او اوزده نده تاریخی حافیظه میز حددن آرتیق ضعیف دیر. اصلینده بو بوشلوقدان دیر کی کوردون آیدینی دا قالخیب دئییر کی: " او بؤلگه ده کوردلر لَه آذری لر! (یعنی تورکلر) ائله ایچ ـ ایچه قاریشیب یاشاییرلار کی هانسی شَهَرین کیمه عایید اولدوغونو آییرماق غِیر مومکون دور". آذربایجانلی یاخشی بیلمه لیدیر کی غربی آزربایجاندا نه قده رکی کورد کندی کورد شهری واردیرسا  بئله وحشیلیک لر تؤره دیب سوی قیریم یاپیب، یئرلی تورکلری سیلیب سونرادا تورپاقلارینآ اییه دوروبلار. اصلینده  ازه لدن اورالاردا هئچ بیر کورد اولماییب دیر. او تورپاقلاری مینلرله سیلاحسیز تورکون قانینی تؤکه رک  الیمیزدن آلیبلار (موقتی ده اولموش اولسا). بیر اؤرنک وئریره م: بیگ کندی(بوگون آز قالا تمامن کوردلَشن بوکان شهری) شهرینین هم ایچینده همده یاخینلیغیندا بیر کورد یئر آدینا راستلاشماق اولمور. باخمایاراق کی ایران ایسلام رئژیمی شهرلریمیزین و  مین لرله کندیمیزین آدینی فارسجایا و کوردجه یه چئویریب دیر آما یئنه ده بیگ کندینین(بوکان نین) اطرافینندا: داش آغل، قالایچی، تورکمان کندی و... اونلارلا تورکجه یئر و کند آدینی گؤروروک. بو کندلرین بوگونکو صاحیبلری کوردلر دیر. یوزه یوز اَمین اولماق لازیم دیر کی بو کندلرین هئچ بیریسی ائله ـ بئله بوشالماییب. هله نسیل دئییشمه دیگی اوچون سایین قالا ـ ‌بیگ کندی(شاهین دژـ بوکان) یولونون  بیرینجی کندی اولان "آق تپه" کندینین تورکلرینی یا اؤلدوروب و یا شانس گتیردیکلرینده قاچقین سالدیقلارینی اونوتمامیشیق. ائله جه ده سایین قالا ـ تیکان تپه (شاهین دژ ـ تکاب) یولونون بیرینجی کندی اولان تاریخی "قیز کؤرپی" کندینی ده او شکیلده.(اوزو اویانا یعنی سایین قالادان بیگ کندی ـ یه و یا تیکان تپه ـ یه اوزانان یول بویونجه  یئرآلان کندلرین دورومو، آدی چکیلن کندلردن اوزوجو دور کی اوره ک  آچان دئییل!) یعنی زامان اؤتوب نسیل دئییشدیکده، گلجک نسیل لرَه، بو کندلرین یاخین زامانا کیمی تورکلرین الینده اولدوغو باره ده دانیشدیغیمیزدا، اینانمایاراق بیزی پان‌تورکیست آدلاندیراجاق لار.چونکو بیر میللت اولاراق تاریخی حافیظه میز یوخ درجه سینده، آز دیر. بو اونوتقانلیق اوزوندن، (اَن آزیندان معاصیر تاریخیمیزده) باشیمیزآ اولمازین اویونو گلیب دیر.

طبیعتده ترپه نیشینی ایتیرمیش جانلی‌لار، دوشوب قالدیغی اوچون "اؤلو" سؤزونو، اؤزونه آلار و تئز بیر زامانادا باشقا جانلی لار طرفیندن محو اولونار. نئجه کی اوره گی چیرپینمایان حئیوان لار، اؤنجه قوزغون لارـ‌آ سونرادا باکتئری لَرَه یئم اولار. هابئله  دالغاسیز گؤل قوخویار. بو شکیلده ده  ترپه نیشسیز اینسانی توپلوم لار، باشقا سیستئم لر(اولا بیلسین باشقا اینسانی توپلوم لار) طرفیندن  سیرادان چیخاریلار.

غربی آزربایجان اییالتینده، توپلومسال ترپه نیشلرده(جنبش اجتماعی) اولان ضعفلریمیز نه لردن عیبارت دیر ؟

ـ یئنه ده عئینی میثاللار لا مسه له یه گیریشمکده فایدا گؤرورَم: سایین قالا (شاهین دژ) شهرینده هر هفته چارشنبه و جوماآغشاملاری داها چوخ مهاباد و بوکان ـ دان(سویوق بولاق و بیگ کندی)گلمیش کوردلر طرفیندن "هفته بازار" دوزه نله نیر. آنجاق چوخ تاسف‌لر اولسون کی یئرلی تورک‌لر سئل کیمی اورایا آخیشیب هفته لیک احتیاجلارینی کوردلردن ساتین آلیرلار. معامیله سیراسیندا تورکجه آنلامایان کوردلر لَه کوردجه دانیشان تورک‌لرینده ساییسی آز دئییل.!

نه دیر بونون سببی؟ ـ ایران عموموندا ایقتیصادی دوروم چوخ آغیر دیر. یوخسوللوق اوزوندن اوچ ـ بئش قیران اوجوز ساتان کوردلر له آلیش وئریش ائتمکده، یوخسوللوق اوزوندن باش وئریر. (غربی آزربایجانین دیگر شهرلرینده ده عئینی و یا بنزه ر دوروملار یاشانماقدادیر.)

بو آل وئرین پرده آرخاسیندا نه لر باش وئریر و نه لر باش وئره جکدیر؟

ـ کوردون جِئبینی دولدوران تورکلرین سیراسیندا، یاخینلاری کوردلرین اَلی ایله اؤلنلرین بئله سایسسی آز دئییل. 30 ایل اؤنجه سینده اوغلونو کوردلر شهید ائتمیش بیر آنا، بوگونلری همان سؤزده دئموکراتلارین اوغوللاریندان جینس آلیر. تئز بیر زاماندا همان ساتیجی سایین‌‌قالانی آل ـ‌وئر اوچون الوئریشلی گؤروب بیرده کی گلیب گئتمکدن یورولار و سایین قالانین جنوبوندا بیر دام آلیر.گلدیگی 4 ایل ایچینده 5 اوشاق یاپیر(هله ده عشیره ای حیات شکلینی قورویان کوردلر آراسیندا بئله بیر اینام وارکی، حامیله لیگی اؤنله مک دین‌َ سایقیسیزلیق دیر!(1)) کوردون اوشاقلاری، سولئیمانیه ده باسیلمیش  اؤجالان‌‌ـ‌ین"دفاع از یک خلق"(بیر خلقی ساوونماق) کیتابینی ، شهید  آناسینین تورونلاری(نَوَه لری) ایسه قوم‌ـ‌‌ دا باسیلمیش "تشیع و روند گسترش آن در ایران" کیتابینی اوخویور. گلجک بللی دیر...!

حرکتلیلیگی اولمایان میللت، داها دوغروسو ایجتیماعی ترپه‌‌‌نیشینه گرکلی اولان ائنرژی ‌ـ سینی سیرَه ـ مرثیه آلمیش بیر میللت،چئوره سینده اولوب بیتنلری گؤتور ـ قوی ائده بیلمز. کئچمیش دن یئته رینجه درس آلا بیلمز. گونوموزده اولوب ـ بیتنلری آنالیز ائدیب اؤزگله جَگینی اؤز ایراده سی ایله یازا بیلمز، گله جگی "یا نصیب، یا قیسمت"ـَه بوراخار. ائله بو مقامدا دا تاریخه قاووشار و زاوال‌ـ‌آ اوغرار.

بیر باشقا یؤندن باخیلدیقدا، گؤرورک کی دؤولتچیلیک و گیزلی تشکیلاتلاردان یوخسون اولان بیر میللت، توپلومسال حرکتلیلیگی ایله یاناشی همیده مقاویمتینی‌ده ایتیریر. مقاویمتسیز میللت مایِع جیسم لر تک، جامیعه نین(قابین) زور لا اونا تطبیق ائتدیگی هر تور فورمانی، دیره نیش گؤسترمه دن اؤزونه آلار. ریضا پالانی ایش باشینا گلدیکدن همن سونرا، بوتون ایرانی فارسلاشدیرماق هدفی ایله، فارس اولمایان میللتلرین اؤزلرینه خاص اولان پالتارلارینی‌دا دئییشدیرمک ایسته دی. آزربایجان میللتی مقاویمت ائتمه یَره ک بو دئییشیکلیگه بویون اَیرکن، قونشو کوردلر "موللا خلیل" رهبرلیگی آلتیندا بو لاییحه نین ایجراسینآ باشدا ساری داش (سردشت) اولماقلا، یاشادیقلاری هر یئرده دیر ه ندیلر(2) .  بیر باشقا فاکت دا گؤروروک کی کئچن یوز ایلده ایران آدلانان اؤلکه ده آیری ـ آیری حؤکومتلر طرفیندن عموم میللتی سیلاحسیزلاشدیرماق ایسته ییب لر. بیز آزربایجان میللتی بو عموم سیلاحسیزلاشدیرما لاییحه لَرینه قارشی نه اینکی دیره نمه میشیک، عکسینه اولارق دؤولت مامورلاریندان داها اؤنجه اؤزوموز قاباقلاییب، سیلاحلاریمیزی الدن وئرمیشیک (3 ). آما باشقا میللتلر بئله اولماییبلار.   بیر باشقا عئینی اؤرنک گتیرمک له،  بیر میللت اولاراق داها چوخ  مایع جیسملرین خاصییتینی اؤزوموزده داشییدیغیمزآ اینانمیش اولاجاغیق.بو او دئمک دیر کی بیر میللت اولاراق یاخین تاریخیمیزه قده ر ساخلادیغیمیز دیرَه نگَن لیگیمیزی، نه یازیق کی  بو گونلری ایتیرمیشیک:  اوزون زامان دیر عموم ایراندا، غئیری فارسلارآ قارشی  بیر فارس لاشدیرما پروژه سی تطبیق ائدیلیر. سوسیولوژی علمی نین گلدیگی قراره گؤره: داغیدیجی دیل(فارس)، هدف توتدوغو دیللر ایله عئینی عاییله دن اولمادیغیندآ، آسمیلاسیون پروژه سی چوخ آغیر گئده ر و ایسته نیلن کیمی آلینماز. یعنی عادی حالدا آذربایجانلی لار(وعرب‌لر)، ایراندا یاشایان کوردلر، بلوچ‌لار، لورلار و گیلک‌لر ایله موقاییسه ده داها آز فارسلاشمیش اولمالی ایدیلر.کورد دیلی فارس دیلی ایله یاریدان چوخ سؤزجوکلری عئینی دیر. یئردن قالان اوبیری یاریسی ایسه فارسی سؤزجوکلرینین دئییشیمه اوغرامیشی دیر. اؤرنگین: سو (کوردجه: آو=آب)، قادین(کوردجه ژن=زن)، گون(کوردجه:روژ=روز)، یئل(کورجه:با=باد) ، گونش(کوردجه: خور=خورشید)و...

عادی حالدا "آو" سؤزو "سو" سؤزو ایله موقاییسه ده چوخ داها اوللدن، "آب" سؤزونه دؤنوشمه لی ایدی، آما بئله دئییل. یعنی کورد میللتی بیزیم  میللتیمیزین عکسینه، هئچده موقاویمت سیز دئییل و دیلینده کی او فارسجا سؤزلرین عئیبه جرلشمیشینی فارسجا سؤزلرله دِئییشمیر. آما تورکلر دیللرینده وار اولان و فارسجا ایله هئچ بیر ایلیشکیده اولمایان سؤزلرینی تئز بیر زاماندا الدن بوراخیرلار.! یئنه ده سایین قالا شهریندن بیر اؤرنک وئرمک ایستردیم: سایین قالا(شاهین دژ) شهرینه یئرلشمیش کوردلردن بیریسی اؤز قیزیلچی توکانینین جامینا بئله بیر یازی یاپیشدیریب : " ته لا"  ( طلا). اوزوجو اولان بودورکی او بویدا شهرده  تورک توکانلارینین جاملاریندا  "قیزیل" ، "آلتون" ، "قیزیلچی" و ... بونا بنزه ر یازیلاری گؤرمک مومکون دئییل.(باشدا اورمو اولماقلا، باشقا شهرلرده ده دوروموموز هئچده اوره ک آچان دئییل!). بودا او دئمک دیرکی کوردون  دیلینده "قیزیل" سؤزونه قارشیلیق هئچ بیر شئی اولمازکن، الیفبا ایله اویناییب(ته لا:طلا)، بیر تهر اؤزونه کیملیک قازانیر. قارشی طرفده ایسه تورک‌لردورور و دیلینده " طلا" سؤزونه  قارشیلیق "قیزیل" ،"آلتون"و... کیمی تورکجه سؤزلری اولارکن ،  "طلا" سؤزونودن ایستیفاده ائدیر و منلیگینه صاحیب چیخا بیلمیر.(ایستیثناءلاری نظره آلاراق).

سونوج:

 غربی آزربایجان اوستانی، گونئی آزربایجانین بیر پارچاسی اولاراق، سون درجه ایستراتئژیک بیر بؤلگه ده یئر آلیر. ایلک اؤنجه ائرمنی تهدیدی ایله ال به یاخا اولور، و تخمینن 200 مین اؤلو وئریر(جیلولوق حادیثه لرینده).سونرادا گونوموزه قده ر دوام ائدن بیر کوردلشمه ایله بورون بورونا گلیر. غربی آزربایجانآ کؤچموش کوردلرین،تقریبن بوتون ملی ـ مذهبی آغیرلیقلی ایجتیماعی حرکتلری، ایسته رـ ایسته مز ، آزربایجان تورکلرینین علئیه ینه تؤره دیلن جینایتلرله سونوجلانیب دیر. آما بوتون اولوب بیتنلره باخمایاراق، تشکیلاتچیلیق دا الده ائتدیکلری اوغورلاردان بیریسی بو اولوب دور کی  جینایت تؤره درکن، اؤزلرینی دونیانین ان مظلوم میللتی کیمی رئکلام ائدیبلر. بو جینایتلرین نتیجه سینده آزربایجانین ازلی تورپاقلاری اوزه رینده کورد میللتی، یئنی بیر فئنومن کیمی  اورتایا چیخیب دیر. یعنی بیزیم شهرلریمزه داخیل اولوب، شهرده کی تورکلری اؤلدوروب(یادا شانس گتیردیکلرینده، ائولریندن قاچقین سالینیبلار) سونرادا شهره اییه دوروبلار. چوخ اوزاق تاریخ بیر یاندا قالسین، اؤرنگین 200 این بوندان اول بو گونکو مهاباد، پیرانشهر، سردشت، اشنویه، تکاب، میاندوآب، شاهین دژ شهرلرینده کوردلرین ساییسی بارماقلا ساییلا بیله جک قده ر آز ایدی و بو شهرلرین دوغرو آدلاری ترتیب ایله بئله ایدی : ساووجبولاق(سویوق بولاق)، خانا، ساری داش،اوشنو،تیکان تپه، قوشاچای، صائین قالا(سایین قالا). حتی جرأت له دئیه بیله ریک کی  سایین قالا شهرینده، ایگیرمی(20) ایل اؤنجه سینه کیمی هئچ بیر کورد مسکونلاشمامیشدی.  ائله کی بوگونلری بو  شهرده بیر تک سُنّی مسجیدی وار و بو مسجیدین یاشی‌دا هئچ اون بئش، ایگیرمی ایله چاتمیر.

هله یوخاریدا آدلاری چکیلن شهرلر بیر یاندا قالسین، بوگونلری ، اورمو(ارومیه)، سلماس، خوی، ماکی(ماکو) شهرلری‌ده، بیر کوردلشمه و یا کوردلشدیرمه تهلوکه سی ایله اوز اوزه دایانیب.

گونوموزده، غربی آزربایجانین کوردلشدیریلمه سی یاواشجا اویقولانیلیر؛ او اوزدن‌ده یئرلی تورکلرین چوخ بؤیوک حیصه سی، یاشادیغی تورپاغین کوردلشمه سینی حیسس ائتمیر و ایسته نیلن تدبیرلری حیاتا کئچیرمیر. بو پروسئسی یاخیندان ایزله ین، و تئروریست کوردلره هر تور یاردیم ائدن  فارس فاشیست لری، جمهوری اسلامی دؤولتینین ایچینده ده فعالیت گؤسترمکده دیرلر. یعنی فارس فاشیستلری، داها سونرالار بوی گؤسترجک اولان  گونئی آزربایجان دؤولتینین، تورکیه دؤولتی ایله  اولان قارا سینیرلارینی(مرزهای خاکی)، ایندیدن کسمک ایسته ییرلر.او اوزدن ده اورمو، سالماس، خوی و ماکی شهرلرینین غرب حیصه لرینی یعنی تورکیه سینیرلارینا اوزانان کندلری بیر تهر بوشالدیب، کوردلر عاییله لرینی او کندلره یئرلشدیریرلر.

غربی آزربایجان اوستانینین کوردلشمه سی  ویا  کوردلشدیریلمه سی، آزربایجان تورک میللتینین علئیه ینه ایشله نن  چوخ تهلوکه لی   بیر پروژه دیر. آزربایجان میللتی بو پروژه نین گئرچکلشمه سینه قارشی دیره نمه لیدیر. بو دیره نیش هر ساحه ده بوی گؤستره بیلَر. آزربایجان میللتی بو دیره نیش‌ـه حاضیرلاشماق اوچون اؤنجه  یئته رینجه تاریخی ساوادا مالیک اولمالی دیر.

بوتون آزربایجان تشکیلاتلاری، کورد تشکیلاتلاری ایله دانیشیق دیللرینده، یئنی بیر دئییشیکلیک گتیرمه لیدیرلر. هابئله او تشکیلاتلار غربی آزربایجان اوزه رینده، اؤنجه کیلردن داها چوخ دایانیب، ائنرژی خرجله مه لیدیرلر. بو تشکیلاتلار او بؤلگه ده اولان میللتیمیزه، کورد سورونو قونوسوندا(موضوعسوندا) آیدینلیق وئرمه لیدیرلر.

کوردلشمه یه سورعت قازاندیران اؤنملی عامیل‌لردن،  بیریسی ده آزربایجانلی لارین، یئترینجه  آییق‌‌‌ـ‌‌ساییق اولماماللاری دیر. او اوزدن ده  بوتون  تحلیل لریمزده، داغیدیجی عامیل لری ایکی‌ حیصه یه بؤلوب، آیری ـ آیریلیقدا هر ایکی عامیلی آنالیز ائتمه‌‌‌‌لی‌ییک. یعنی بیرینجی عامیل دوشمن‌ـ‌نین مهاجیرت فورماسیندا سالدیریلاری‌‌‌‌دیرسا، ایکینجی عامیل، بیزیم ساوونمادا(مودافیعه) گوجسوزلوگوموز دور. بو مقاله نین جانیندا، باجاردیغیمز قده ر ایکینجی عامیلین دئییشیک‌‌ بویوتلارینی  ایچ ائتمگه چالیشمیشدیق.  

1.    بو باره ده داها آرتیق معلومات آلماق اوچون:آخرین مستعمره(بحران کردستان ترکیه از آغاز تاکنون)، بئنوار الیما کیتابینا موراجیعت ائدین.

2.    بو باره ده داها آرتیق معلومات آلماق اوچون: اوضاع سیاسی کردستان، مجتبی برزویی، کیتابینین 253 جی صحیفه سینده "قیام ملا خلیل" بؤلومونه موراجیعت ائدین.

3.    بو باره ده داها آرتیق معلومات آلماق اوچون:تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در دوره رضاشاه، علی اصغر زرگر، ترجمه کاوه بیات ،کیتابینین  96 و95 صحیفه لرینه موراجیعت ائدین.

"روژه‌‌ ف" فصلنامه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سی، کورد آیدینلاتماسی دیر؟ یوخسا کورد کوشکورتماسی ؟!

چاغداش تبریزلی(88.04.14)

کئچن ایلدن بری غربی آزربایجانین بعضی شهرلری ایله یاناشی سایین قالادادا(شاهین ‌دژ) " روژه ف" آدلی اؤیرنجیسل(دانشجویی) بیر فصلنامه  قزئته چی‌لر طرفیندن ساتیشا قویولوب.  " روژه ف" کوردلر دئمیشکن "ب‍‍‍حث روز"(گونون دانیشیغی) دئمک دیر. ایلک صحیفه‌‌ده وئریلن معلوماتا گؤره  بو کیتابا بنزه‌‌‌ر درگی‌نی حاضیرلایانلار تهران اونیوئرسیتئه‌‌‌سینین کورد اؤیرنجی لری دیر. نشر ایذنی اولمایان بو درگی‌نین  صاحب ایمتیازی "قاسم احمدی" دیر. الیمیزده اولان سون روژه ف 8،9 و 10جی ساییلارینی بیر قابیقدا بیرلشدیریر و "تاریخ سیاسی معاصر کردستان"(کوردوستانین چاغداش سیاسی تاریخی) موضوعسوندا 31 مقاله،ترجومه،و باش باشا دانیشقدان عیبارت دیر. حاضیرلاندیغی بیلیم یوردوندان(دانشگاه) چوخ اوزاقلاردا  داغیدیلان بو درگی‌ده گئدن یازیلار آراسیندا بیزلری دوشوندوروب راحاتسیز ائدن بعضی مقاملارآ توخونماق ایسته‌ییرم. اومودوم وار ایچریده و ائشیکده یاشایان آزربایجانلی‌لار بو درگی‌نین بوتون ساییلارینی الده ائتسینلر، چونکو بو کیتابآـ بنزه‌ر درگی‌لرده گئدن مقاله‌لر اوزه‌رینده چوخلو دانیشماق اولار، اینانین هر مقاله‌یه 10 جواب یازیلسادا، یئنه‌ده محکوم قیلاجاغیمیز چوخلو نکته‌لر یئرده قالاجاق دیر. آنجاق منی تعجوبلندیرن مسه‌له بودور کی نده‌ن بوگونه قدر ایچریده اولان آزربایجانلی‌لار بو درگی‌ده اؤنه سورولن قابا ایددیعالار باره‌‌‌سینده و اوندان داها اؤنملی اولان مسه‌له یعنی درگی‌لرین هارالاردا داغیدیلدیغی حاقدا هئچ بیر شئی یازماییبلار؟! اولا بیلسین کی کوردلرین اصیل صوفتلرینی تانیییب و  بئله بیر قناعته گلیب لر کی نئجه‌کی ایلانین آغی ایله قاراسی آراسیندا ائله بیر فرق یوخدور؛ کوردـ‌ونده آیدینی ایله باش کسنی آراسیندا بیراو قده‌‌رده فرق یوخدور1 و اونلارلا دیپلوماتیک دیل‌له دانیشماغا دَیمه ‌‌ز. آنجاق نه اولورسا اولسون اونلار بیزیم تورپاقلاریمیزا گؤز تیکیبلر و بو ایستکلرینه وارماق اوچون واراولان مدنی‌ـ‌‌‌ غئیر مدنی شیوه‌‌لری اؤنه توتوب بوتون گوجلرینی ایشه سالیبلار.(1. ان آزیندان اؤز داورانیشلاری و اؤیوندوکلری تاریخ  و تاریخی شخصیت‌لر بو دئدیکلریمیزه  دلالت ائدیر.)

ایلک باشدا دئمه‌‌‌لییهَ‌‌‌‌‌‌م کی 465 صحیفه‌‌‌‌‌‌لی(اؤزوده  اؤیرنجی‌سل بیر چالیشما) بیر کیتابین دَیَرینین 3 مین تومَن اولماسی دوشوندوروجو دور. ایراندا یوکسک کئیفییَتلی کاغیذدان حاضیرلانمیش(و ریسوگراف اولمایان) بئله بیر کیتابین ان دوشوک دَیَری، ان آزی بونون ایکی قاتی دیر.  او اوزدن بئله نتیجه آلیریق کی هئچ شوبهه‌‌‌سیزکی بو کیتابین(درگی) باسیلیب داغیدیلماسیندا، کورد تئروریست تشکیلاتلارینین  مادی یاردیملاری کئچیر .

یاییملاما ایذنی اولمادیغیندان دولایی، تبریز کیمی بؤیوک شهرلرده تاپیلمایان بو و بو کیمی درگی‌ و کیتابلارین، سایین قالا(شاهین دژِ آزربایجان غربی) کیمی کیچیک و سون درجه حساس منطقه‌‌لرده داغیدیلماسی‌دا ائله اؤزـ‌اؤزلوگونده بیر موباحیثه مؤوضوعسو دور. اوزون ایللر دیر کی غربی آزربایجان تورپاقلارینی صاحیبلنمه‌‌‌یه جان آتان کوردلر، بو یولدا اؤزلرینی داغا داشا وورولار و سئچدیکلری یوللارین چوخوسو غیر اینسانی و غیر دئموکراتیک اولسادا آنجاق سون زامانلاردا اوزده، فرهنگی و مدنی چالیشمالارینی یوغونلاشدیرمیشدیلار. اؤرنه‌گین اورمو، سالماس، سایین قالا(شاهیندژ) ، قوشاچای(میاندوآب)، سولدوز(نقده) و تیکان تپه(تکاب)ده سوـ سودان ترپشدیگی زامان اؤز رادیو و تئلوزیونلاریندا بو خبری (اؤزلری دئمیشکن) کوردوستانین خبرلری سیراسینا یئرلشدیریرلر. اوسته‌‌‌‌‌لیک فارس دیلینده یاییلان خبرلرینده‌‌‌ده بو آدینی چکدیگیم بؤلگه‌لرین خبرلرینه یئر وئریرلر ؛ کی نه اولوب او تورپاقلاری ایراندا یاشایان باشقا بیطرف میللتلره کوردوستان کیمی تانیتدیرسینلار .

دؤنه‌‌لیم روژه‌ف‌ـ‌‌ده گئدن بیرسیرا تحریفلره، یالانلارآ:

روژه‌ف‌ـ‌‌ی اوخویان هر کس یئنی بیر شئی اؤیره‌‌نیر: سن دئمه تاریخی آرشیولر اوزه چیخدیقجا ،داها اؤنجه‌‌‌‌دن باغیردیقلاری 4 پارچایا بؤلونموش سؤزده کوردوستان(ایران کوردوستانی‌ـ عیراق کوردوستانی ـ تورکیه کوردوستانی ـ و سوریه کوردوستانی) داهادا گئنیشله‌نیب حتی قؤزئی آزربایجانین دا کوردوستانی‌‌‌ اورتایا چیخیر. ائله‌کی گویا 1324-  1325 جی ایللرین حادیثه‌‌‌‌‌لرینده، شوروی دؤولتی قوزئی آزربایجانین  قاراباغیندا و لاچین شهرینده " قیزیلی کوردوستان" ("کردستان سرخ" :کردستان شوروی به مرکزیت لاچین) یاراتماق ایسته‌ییرمیش!!!‌(روژه‌ف 8،9،10  ـ 131جی صحیفه) شوروی‌‌‌‌نین بئله بیر دؤولت یاراتماق  ایسته‌ییب ایسته‌مه‌مه‌سینی دوغرولاییب و یا یانلانلایاجاق فیکریمیز یوخدور. اونسوزدا روسلاردان بئله ایشلر هئچ‌‌‌ده بعید دئییل! آنجاق قودورغون کورد آیدینلاری طرفیندن اورتایا آتیلان ایددیعالار ، بیر‌یاندان گونئی آزربایجانین "غربی آزربایجان" ایالتینین تمامینی‌ـ  ‌بیجار،قوروه، سونقور شهرلری ـ زنجان و همدان ایالتینین غرب حیصه‌‌‌لرینی  هده‌‌‌‌‌له‌‌ییر  دیگر یاندان‌‌دا‌‌‌‌‌  ائرمنی داشناکلاری  طرفیندن ایشغال اولونان قوزئی آزربایجانین  قاراباغینی گویا کوردوستان‌نین بیر پارچاسی ایمیش کیمی گؤستریر. داها اؤنجه‌‌‌‌‌دنده خیالی کوردوستان خریطه‌‌‌سینین داخیلینده، قوزئی آزربایجانین ناخجیوان‌‌ شهرینی، گؤرموشدوم.آما قاراباغین، کوردوستان اولماسینی بو درگی‌‌نی اوخودوقدان سونرا اؤیرندیم!. آما هله‌‌لیک آزربایجانیمیزین باغیمسیز بؤلوموندن، قوپاریلمیش قاراباغی، کوردوستان آدلاندیرماق بونا بنزه‌‌ییر کی : اُوغرو ، باشقا اوغرونون جیبینی سویور!.

سویداشلاریم دیققت ائتمه‌‌‌‌‌لیدیرلر کی کوردون آیدینی و  ضیالی‌‌‌‌‌‌سی بئله دوشونورسه، وای تپه‌‌‌‌‌دن دیرناغا سیلاحلانمیش داغدان یِئنه نینه!  

درگی‌‌ده گئده‌‌ن باشقا تحریف‌‌‌لر، شیشیرتمه‌‌‌لر و کیچیکلتمه‌‌‌‌‌لردن  بیری‌‌ده 1324 ـ 1325 اولایلاری اوزه‌‌‌‌رینده  گئدیر. ائله کی او زامانکی حادیثه‌‌لردن سؤز گئتدیگی زامان، چوخ اوستالیقلا "آزربایجان میللی حؤکومتی"‌نی  کیچیلده‌‌رک " حوکومت تبریز" سؤزوندن  ایستیفاده ائدیب اوبیری یاندان آزربایجان دؤولتینین ایچینده فرهنگی‌ـ مدنی خودموختارلیق آلمیش "مهاباد حؤکومتی"نی،  گویا "جمهوری کردستان" ایمیش کیمی تبلیغ ائدیرلر!.

کیتابدا و یا دوزگون دئسک درگی‌‌‌ده گئدن یازیلاردا چوخ اوستالیقلا، ائرمنی‌لر حاققیندا بئله بیرفیکیر ایره لی سورورلرکی اونلار قونشولاری{!!!} کوردلر کیمی بؤلگه‌‌نین ان مظلوم میللتی ساییلیرلار.  بیریئرده مینورسکی‌‌نین دیلیجه یازیلیر کی:" کوردلرین ان یاخین و ان قدیم قونشولاری ارمنی لر دیر..." (ص 81).هابئله "سادیسم" (ص 48) آلت‌‌باشلیقلی بیر مقاله‌‌‌ده؛ پهلوی دؤولتی (ریضاخانی)، صفویلری(شاه سلطان حسین)،تورکیه دؤولتینی و اونون اساس قوروجولاریندان اولان اوزامانکی گنج تورکلری، سیستم‌لرو شخصلر اولاراق بیر نؤوع سادیسمَه موبتلا اولدوقلارینی ایددیعا ائدیر!.

درگی‌‌نین 90جی صحیفه‌‌‌سینده بئله بیر باشلیق وار " ولایت و ایل مُکری" {: ... شمال ولایت اردلان[استان کردستان] ، جنوب و غرب دریاچه‌‌ی ارومیه ... ولایت مُکری در این ناحیه از ایران واقع شده است و از شمال به دریاچه ارومیه و جلگه های ناحیه سلدوز، از شرق به جلگه های میاندوآب و تکاب و از جنوب به سرحد عراق و خاک پشدر و از غرب به مرزهای ایران و عراق محدود می شود...} کوردلرین (سؤزده) آیدینلاری طرفیندن محدوده‌‌‌‌‌سی بلیرلَنَن  قوندارما "موکریان" منطقه‌‌‌‌‌‌سی و یا ایالتی، ایران‌ین غربی آزربایجان ایالتینین هارداسا یاریسینا شامیل اولور. بو قوندارما ایالتده،  آزربایجانین ان آزیندان 9 شهری اوغورلانیلیر. هر هانکی بیر تاریخی سندده نه آدینا نَدَه ایزینه راست گلمه دیگیمیز "موکریان" ایالتینین یارادیلماسی پروژه سی، اوزون ایللردیرکی کورد تئروریستلری و فارس فاشیستلری طرفیندن گئرچکلشمه سی اوغروندا هر تور چابا گؤستریلیر. ایران پارلامئنتی سویه سینده بئله  گوندمه چیخاریلان موکریان ایالتی، غربی آزربایجانی ایکی‌‌یَه بؤلرک کیچیلدیب، ایران گَنَلینده(عموموندا) داها بیر کورد ایالتینین یارانماسینا پیلانلاشان شوم بیر پروژه دیر. بو خیالی و قونداراما ایالتین باشکندی، قدیم آدی سویوق بولاق اولان، مهاباد شهری اؤن گؤرولوب دور(پیش‌‌بینی اولونوب دور). آرا سیرا  ایران مئدیالاری طرفیندن یاخین گله‌‌‌جکده  بوکان (قدیم بیَگ کندی) مرکزلی بوکان اوستان‌‌ـ‌‌‌‌ینین دا یارادیلاجاغی سیگنال‌‌لاری وئریلیر. بو ایکی قورخونج پروژه نین گئرچکلشمه سی تقدیرده آزربایجانـآ عایید  ان آز 9 شهر کوردلره وئریله جک دیر، کی بو 9 شهرین 4 شهری(سولدوز،قوشاچای، سایین قالا، تیکان تپه) آزقالا تمامن تورک شهری ودیگر  5 شهری تورک‌‌‌ـ‌‌‌کورد قاریشیقلی(اوشنویه ـ خانا:پیرانشهرـ ساری داش:سردشت ـ سویوق بولاق:مهابادـ بیگ کندی: بوکان) شهرلر دیر.

***

 دوشونورم "روژه‌‌ف"‌‌ده گئدن ‌‌‌ بوتون غئیر علمی چالیشمالاری اینجه‌‌له‌‌ییب   بیر بیر  پاسینی چیخارماق بیر مقاله‌‌نین دئییل، اونلارلا بلکه‌‌ده‌ یوزلرله کیتابین ایشی دیر. آنجاق اؤنملی اولان بودورکی بئله یازیلار ، آنجاق کوردلرین ایچینده وار اولان تورک دوشمنلیگی دویغوسونو کؤروکله‌‌‌ییر. باشا دوشمک لازیم دیر کی 30 ایل بوندان اؤنجه " کورد و عجم فرقی نییه"(کورد له تورکون فرقی یوخدور) دئیین کوردلر سولدوز1 فاجیعه سینی  باشیمیزآ آچدیلار  گؤرون تورکلره: سادیسمی اولان تورکلر  دئییب و سانکی تورکلر، کوردلرین تورپاقلارینی آلمیش کیمی دوشونن کوردلر، گلجکده نه اویونلار چیخارا بیله رلر. (1.باشقا شهرلرده‌‌ده او جوملدن سایین قالادادا زامان زامان تؤره دیلن جینایتلر سولدوزداکی حادیثه لردن هئچده گئری ده قالماز دئییه دوشونورم.)

بئله درگی لری اوخودوقدان سونرا دوشونمک اولور کی بو یازیلارلا، کوردلری نئجه فیکرن مصموملاشدیریب علیه یمیزه کوشکوردورلار!.

دیققت ائتمک لازیم دیر کی بعضی آزربایجانلی لار، کوردلرین تورپاق ایددیعالاری قارشیسیندا  "ایت هوره‌‌‌ر ، کَروان کئچَر" دئییب بو ایشلری ایله غئیرمستقیم اولاراق میللی دردلریمیزین ان اساسلی‌لاریندان بیریسی اولان کوردلرین تورپاق ایددیعالارینی هئچ ساییرلار. فیکریمجه بو ایشلرله، کَکلیک باشینی قارا تَپَن کیمی آنجاق اؤزوموزو آلدادیریق. بیرده دئمک لازیم دیر کی بیزلرده بیر آتا سؤزو وار"سو دورار، دوشمن دورماز" بو آتا سؤزونون میصداقیندا، دئمک ایسته‌‌‌ردیم کی آییق اولماق لازیم دیر بو ایددیعالار آنجاق تئوریک آلاندا و سؤزده یورودولمور. دیققتینیزی چکمک ایسته‌ردیم کورد سیلاحلی‌لارینین فعالیتلرینیه، کئچن ایگیرمی ‌ایللیگه دَک داها چوخ کوردوستان و کیرمانشاه ایالتینده هابئله غربی آزربایجانین جنوب غربینده ساواشان کورد سیلاحلی‌لاری، یاشادیغیمز سون ایگیرمی ایلدن گونوموزه قده‌‌‌‌ر تقریبن بوتون فعالیتلرینی بیزیم تورپاقلاریمیز اولان ماکی، اورمو، سالماس، سایین قالا، قوشاچای، سولدوز و تیکان تپه‌‌‌‌‌‌ده گئرچکلشدیریرلر. دیققت ائدین کورد تئلوزیون کاناللاری آدینی چکدیگیم یئرلره، غربی آزربایجان دئییل، روژهه‌‌‌‌لاتِ کردستان(دوغو کوردوستان) آدی وئریرلر. آزربایجانین موحافیظه‌‌‌‌‌کار آیدینی‌‌ـ‌‌نا  وار اولان سونسوز سایقیمی بیلدیره رک سورماق ایسته ییرم : دوغورداندا بو مو دورکوردلرله بیزیم  قارداشلیغیمز؟! اینانیرام بو تیپ اینسانلارین چوخو مَسه‌‌‌‌‌له‌‌‌‌نین نه قده‌‌‌ر دَرین اولدوغونو بیلمیرلر و میللتیمزین بو تیپ دوشونورلری یوزده یوز، باتی آزرباجانآ بیر دفعه اولسون بئله یوللاری دوشمه ییب. آنجاق اونلارا دئمک ایسته‌‌‌‌ردیم، بیر شئی‌‌یی یاخشی بیلیریک و قئید ائتمه‌‌‌گینی  یارارلی گؤرورم اودا بودورکی : دوزگون قونشولوق نه بیلیم دوستلوق ـ قارداشلیق بیر طرفلی اولماز.

"گله‌‌‌‌جک بیزیمدیر..."

در حاشیه‌‌ی اعتراضات پس از اعلام نتایج انتخابات،ملل غیر فارس  جواب فاشیستی‌‌گریهای تاریخی پان فارسیست‌‌ها را دادند

چاغداش تبریزلی(سه شنبه،2تیر 1388)

نزدیک به یک قرن است  از اعلان موجودیت کشوری بنام ایران که حدودهایش با اشغال اراضی تاریخی ملل غیرفارس موجودیت پیدا کرده است می‌‌گذرد و همچنان سیاست یکسان‌‌‌سازی و فارسیزه کردن ملل غیر فارس و استثمار و چپاول خاکهای زرخیر این ملل می گذرد. گویی در این کشور یک ملت برتر فارس وجود دارد و دیگر ملل غیرفارس همچون زنبورهای کارگر تماما در اختیار این ملت برتر قرار دارند!. گویی پروردگار پارسها  معدن طلای آق دره‌‌‌یِ تکاب(تیکان تپه) در آذربایجان‌‌‌‌غربی و معدن مس سونگون ورزقان در آذربایجان‌‌شرقی و نفت عرب الاحوازی را تنها بخاطر آبادکردن افغانستان غربی(فارسستان ایران) به ملل غیر فارس عطا کرده است!!!. براستی آن تُرک اهل تکاب که روی زَر نشسته است می بایست زمستانهای سخت تکاب(تیکان تپه) را بدون گاز طبیعی سپری کند تا  مبادا برادران ارمنی ِفارسها  در قره باغ اشغال کرده ‌‌از جمهوری آذربایجان، زمستان سردی را متحمل کرده باشند.! براستی آن عرب احوازی که روی طلای سیاه نشسته است حق ندارد که در خانه اش یک لیوان آب آشامیدنی سالم بنوشد چراکه تنها موجودی که در جهان حق حیات دارد فارس است و بس!!! (ترکمن، بلوچ و کرد هم وضعیت مشابهی در ایران دارند)

با این مقدمه به سوال " چرا تا به اکنون نقش ملل غیر فارس در حوادث خونین اعتراض به نتایج انتخاباتی در ایران، کمرنگ‌‌تر  از فارسها بوده است؟"  به راحتی می توان جواب داد. جواب این سوال در فلسفه تشکیل احزاب و تشکل‌‌‌‌های سیاسی، مدنی و اجتماعی ایران(فارس) محور نهفته است. ملل غیر فارس به خوبی واقف هستند که چه احزاب و گروهای حاکم(در بدنه یا در بیرون نظام) و چه جبهه اپوزوسیونِ ایران(فارس) محور، ایران را برای تمامی ایرانیان نمی خواهند. اگر هم  همه ایرانیان(چه فارس و چه غیرفارس) می خواهند که سهمی از ایران داشته باشند لزوما می بایست فارس باشند. یعنی ذهنیتی که پس از بقدرت رسیدن پهلوی‌یان  و پان فارسیست‌‌های عمامه به‌‌‌سر در جامعه ریشه انداخته است همانا  انسان بودن و داشتن حق حیات  را فقط در فارس بودن می داند. تاراج ثروتهای انسانی و طبیعی ملل غیرفارس ـ فارسیزه کردن فرهنگ و زبانهای غیرفارسی ـ تغییر نام روستاها، شهرهای غیرفارسی(بخصوص ترکی) به فارسی ـ مهاجرت اجباری دادن دیگر ملل به اراضی تاریخی ملتهای غیر فارس و ایجاد تفرقه مابین دو ملت همسایه و غیر فارس(مصداق بارز این نمونه در مهاجرت دادن اکراد به آذربایجان غربی و ایجاد جوی متشنج و آبی گل آلود که به ضرر هردو ملت ترک و کرد بوده و ماهیگر محترم  جناب حاکمیت فارس بوده، تظاهر  می کند) و... همه و همه میوه‌‌ی  درخت "ای ایران ای مرز پُرگهر" و سیاست یکسانسازی فاشیزم فارس بوده است  که آن را به کام  ملل غیرفارس تلخانده اند.

با این اوصاف یک پان فارسیست یا روشنفکر پان ایرانیست چگونه می تواند این اجازه را بخود بدهد و بگوید که : " کجاست این آذری های باغیرت تا همصدا با ما(فارسها) در این اعتراضات شرکت کنند؟!" حال من بعنوان یک تُرک اهل آذربایجانِ دربندِ ایران به شما می گویم  ای هموطن، با چه رویی در آذربایجانیان را می زندید؟! آیا بودند احزاب ایران محوری که توهین روزنامه ی  ایران در سال85  علیه ترکها را محکوم کرده و اعتراضات بحق ترکها را حمایت(لااقل بصورت شفاهی) کرده باشند؟ ای هموطن پان فارسیست من، خوشبختانه دیگر آن تُرکی که دلش برای تمامیت ارضی ایران و دفاع از شرف شما بسوزد و سینه را در مقابل دشمنان شما سپر کند، مدتی است که به تاریخ پیوسته و شما خبر ندارید. علی رغم تمامی اینها برخی از تشکل‌‌های مدنی و سیاسی و اشخاص دارای نفوذ در جامعه آذربایجان، نسبت به اعتراضات پس از انتخابات در ایران و حرکت ضد دیکتاتوریِ اعتراض کنندگان، اعلام حمایت کرده اند و دیگر اشخاص و تشکل‌‌های آذربایجان جنوبی حداقل این اعتراضات را محکوم نمی کنند. درست برعکس موقعیت شبیه به این که در سال 85 رخ داد و اعتراضات تُرکها بر علیه کاریکاتور روزنامه ی ایران و مطرح کردن خواسته های ملی و انسانی که در این تظاهرات ها ملت آذربایجان در سراسر آذربایجان جنوبی شعارها و خواسته هایی چون تحصیل به زبان مادری برای ترکها و دیگر ملل را برزبان می آوردند  و با گلوله جواب می گرفتند.  هنوز یاده مان نرفته است که در آن زمان سلطنت‌طلبها و بخوصوص رضا پهلوی و عده ای از پان فارسیستها  اعتراضات مردمی ملت آذربایجان را محکوم می کرده واعلام می کردند که موضع آنها شبیه و حتی شدیدتر از مواضع جمهوری اسلامی ایران است.

بخش قابل توجهی از  جامعه‌‌‌ی آذربایجان جنوبی طرفدار تحریم انتخابات بودند. مسلما این بخش از  جامعه‌‌‌‌ی آذربایجان از منظر مریم رجوی‌‌ها، رضا پهلوی‌ها و داریوش همایون‌‌ها به مسئله نمی نگریستند، این طیف تا آزادی کامل آذربایجان جنوبی از بند ایران شرکت در انتخابات را کاری عبث و بیهوده می پندارند. ولی بخشی از جامعه آذربایجان هم معتقد هستند که تا آزادی کامل آذربایجان جنوبی یک سلسله مبارزاتی را پیش رو داریم و تحریم انتخابات خالی کردن صحنه است و انتخاب کاندیدایی که  برنامه هایش به خواسته های ملی ما نزدیکتر است خود بخشی و گامی از مبارزات راه آزادی است. در نتیجه طرفداران جهتگیری نوع دوم در پی رد صلاحیت اکبر اعلمی(نماینده سابق تبریز در مجلس شورای اسلامی) فقط و فقط برای از صحنه برداشتن احمدی نژاد فاشیست و در نبود گزینه ی دیگر به موسوی رای داده بودند.  بخشی از این طیف از جامعه‌‌‌ی آذربایجان جنوبی  بلافاصله پس از اعلام نتایج انتخابات وارد خیابانها شدند و اعتراضات خود را ابراز کردند با این حال اکثر قریب به اتفاق این شعارها خواسته های ملی آذربایجان را مطرح می کرد و تنها بخشی از آنها شبیه شعارهایی بود که در تهران و شیراز و اصفهان سرمی داند ، تازه  بیشتر آنها هم به زبان تُرکی بود و نه  فارسی. با آن که از اعتراضات  این بخش از جامعه آذربایجان حمایت می کنیم ولی حقیقتی است و آن اینست که هیچکدام از این تظاهرات‌‌های اخیر(در پی اعلام نتایج انتخاباتی) در شهرهای آذربایجان قابل مقایسه با تظاهرات 1 خرداد 85  و سالروز آن نبوده است. حتی شهرهای تبریز، اورمو(ارومیه)، اردبیل، زنجان، همدان و دیگر شهرهای آذربایجان جنوبی در روزهایی چون 21 آذر(سالروز تشکیل دولت ملی آذربایجان در تبریز به رهبری س.ج پیشه وری در 1324 ه.ش) و یا روز جهانی زبان مادری(21فوریه) و دیگر مراسم ملی پرشورتر و متلاطم ‌‌تر از روزهای اخیر بوده اند و خواهند بود. یعنی در حال حاضر اساس مبارزات ملل غیر فارس در ایران بالاخص ملت آذربایجان، حل مسائل ملی، فرهنگی و اجتماعی مختص به جغرافیای تاریخی و اِتنیک خودشان است است ونه ایران؛ البته ناگفته نماند تا به امروز موضع گیری های ملل  عرب، بلوچ،ترکمن وکُرد هم تقریبا نزدیک به  موضعگیری ملت آذربایجان جنوبی بوده است.  

مسلما مهمترین عامل این فاصله گیری در جهت گیری های سیاسی ملل غیر فارس با ملت فارس در ایران را می بایست در  تجربه ی تاریخی ملل غیرفارس مبنی بر مصادره و غصب نتیجه مبارازات آنها به نفع ایران کنکاش کرد (ایران برای فارسها و نه ایران برای تمای ایرانیان). یعنی بوضوح می توان گفت که  دنبال کردن سیاستِ  تمرکزگرایی از سوی فاشیست های فارس در هر دو جبهه‌‌‌‌ی حاکم و مخالف ایران، نوعی سرخوردگی  و یاس در جهت گیری‌‌های ملل غیرفارس برای آینده ایران را به بار آورده و ملل غیر فارس را برآن داشته است که زین پس، فقط و فقط  برای  منافع ملی خودشان مبارزه کنند . از این رو ناگفته پیداست که منافع ملیِ ملل غیرفارس در ایران و بالاخص ترک‌های آذربایجان، عدم مشارکت در مبارزات ضد استبدادی شروع شده از تهران را حکم می کند. بر این اساس هم، تنها به اعلام  حمایت از مبارزات ضد استبدادی و ضد دیکتاتوری شما اکتفاء کرده و همصدا بودن و پیوستن به صف  مبارزاتی شما را برای آینده ملت خودمان کاری  بیهوده می دانیم.

به امید به شکوفایی رسیدن حرکتهای ملی و استقلال طلبانه ملل تحت ستم در ایران

یاشاسین آذربایجان

اشغال آرام سایین قالا(شاهین دژ) از سوی اکراد همچنان ادامه دارد

چاغداش تبریزلی(1387.02.12)

افزایش روند مهاجرت کردها از استان کردستان و دیگر کشورهای همجوار منطقه  به سوی استان آذربایجان غربی همچنان ادامه دارد. این مهاجرتها بیشتر در شهرهای جنوبی این استان یعنی، تیکان تپه(تکاب)، سایین قالا(شاهین دژ)، قوشاچای(میاندوآب) و سولدوز(نقده)  بیشتر از شهرهای شمالی این استان مشاهده می شود. با این وجود کم اهمیت انگاشتن حوادث  شهرهای شمالی استان نظیر سلماس، خوی، چالدران، ماکو و... مخصوصا از طرف برخی فعالین حرکت ملی (در صورت آگاهی آنها از عمق فاجعه) غیرقابل بخشش خواهد بود. ذکر نکته‌ای در اینجا ضروری بنظر میرسد و آن اینکه در نبود هرگونه آمار مستند تنها با اکتفا به بافت ظاهری شهرها به این نتیجه خواهیم رسید که در قسمت شمالی استان آذربایجان غربی  بیشترین هجوم مهاجران کُرد را مخصوصا پس از انقلاب 57   شهر سلماس متحمل شده است. از طرفی هم تلاش احزاب کردی دموکرات مسلح !!! در راستای بزرگتر کردن محدوده جغرافیایی  تحت تسلط اکراد به وسیله ی اشغال و قتل و غارت شهرهای همسایگان خود، شهرهای ترک‌نشین واقع‌شده در ترکیب استان کردستان(بیجار و قروه) و کرمانشاه(سونقور) همچنین قسمتهای غربی استان زنجان وهمدان را نیز مورد تهدید قرار داده است.

پس از شکست مفتضحانه احزاب کومله و دموکرات! و عدام توانایی نفوذ و ریشه اندازی پژاک در جامعه اکراد ایران در مقایسه با کومله و دموکرات امروزه شاهد شدت گرفتن روند مهاجرت اکراد به سوی استان آذربایجان غربی هستیم. آنچه مسلم است اینست که دیگر اکراد فهمیده‌اند که محیط ایران کنونی برای مبارزه مسلحانه و اعمال ماجراجویانه‌ی مخصوص به خودشان مناسب نیست، پس به خیال خودشان بهترین و کم دردسرترین راه مبارزه را در نفوذ آرام به اراضی ملل دیگر بخصوص اراضی تاریخی آذربایجان می‌دانند. با اندکی دقت در حوادث یک دهه‌ی گذشته متوجه خواهیم شد که کینه‌ تاریخی یکطرفه و بی‌مورد اکراد و حس ترک‌ستیزی آنها اینبار با تغییر تاکتیک یعنی بدون سلاح و با اشغال نرم و بدون جنگ و خونریزی شهرهای ترک‌نشین همواره ادامه دارد. بافت عشیره‌ای اقوام و ایلات اکراد، مناطق کوهستانی که بیشتر مورد علاقه اکراد است، سابقه داشتن احزاب، سابقه تاریخی مسلح بودن، سابقه تاریخی اطاعت از اربابان گوناگون در طول تاریخ( بطوریکه هیچ یک از جریانات قیامهای اکراد را نمی توان یافت که بدون حمایت مستقیم دول خارجی بوده باشد.)همه و همه از عوامل به موفقیت رسیدن نسبی آنها در اشغال موقت بخشهایی از آذربایجان غربی در راستای رسیدن به اهداف پست خود نظیر تشکیل کرستان بزرگ!!! از طریق اشغال اراضی تاریخی و ائتنیک همسایگان خود بوده است.

با اندکی دقت در مورد افزایش روند مهاجرت اکراد به شهرهای استان آذربایجان غربی و همچنین دقت در اصلیت این اکراد نکته ای را درمی‌یابیم و آن اینست که شهرهای ترک نشین این مناطق همواره از اکراد ساکن شهرهای کردنشین غربی و جنوبی مشرف به شهر پذیرای مهاجران بوده اند. بعنوان مثال کردهایی که از دهه شصت به بعد وارد تیکان تپه(تکاب) شده‌اند را اکثرا کردهای سقز و دیواندره(این شهرها در قسمت غربی و جنوبی تیکان تپه قرار دارند)  تشکیل می دهند، کردهای مهاجر سایین‌قالا(شاهیندژ) را اکثرا کردهای بوکان و سقز، کردهای مهاجر ساکن در قوشاچای(میاندوآب) را اکثرا کردهای سویوق‌بولاق (مهاباد) و کردهای مهاجر ساکن در سولدوز(نقده) را اکثرا کردهای سردشت و خانا(پیرانشهر) تشکیل می دهند. یعنی شهرهایی که در جریان حوادث قرن گذشته در استان آذربایجان غربی اکثرا کردنشین شده‌اند همواره شهرهای ترک‌نشین مشرف به شرق و شمال‌شرق خود را مورد هجوم قرار داده‌اند. با نگاهی به نقشه ائتنیک و نه تاریخی آذربایجان جنوبی اثرات این مهاجرتها را خواهیم دید بطوریکه آذربایجان جنوبی به لحاظ ائتنیکی شهرهای جنوب غربی خود را تا حدودی از دست داده و این روند همچنان از جنوب غرب به طرف شمال غرب(اورمو، سلماس، خوی و ماکی) در حال سرایت است.

از طرفی هم در تحلیل اینگونه مسائل نباید عامل فاشیسم فارس را در کُردیزاسیون هدفدار اراضی تاریخی آذربایجان کمرنگ جلوه داد.  فاشیسم فارس با بدست گرفتن حاکمیت در  اراضی تاریخی ملت ترک آذربایجان از طرفی با غارت و چپاول معادن آذربایجان که کمترین عایدی را از این معادن نصیب ملتمان نکرده و از طرفی هم با محو زبان و فرهنگ ملت آذربایجان نزدیک به یک قرن است که سعی در نابودی کامل ملتی بنام ملت ترک آذربایجان دارد. عقب مانده نگه‌داشتن شهرهایی چون تیکان‌تپه و سایین‌قالا و دیگر شهرهای آذربایجان موجبات مهاجرت نیمه‌اجباری ترک‌های منطقه به مناطق فارس‌نشین  فراهم می‌آورد. رژیم پَست پان آریانیست ایران که سالهای سال است تمامی احتیاجات ضروری از جمله گاز دولت اشغالگر ارمنستان را فراهم می‌کند، با چپاول بزرگترین ذخیره معدن طلای خاورمیانه که در شهر تیکان تپه(معدن آق‌دره) واقع شده است کمترین دقتی به این منطقه نکرده و هنوز هم مردم تیکان‌تپه(تکاب) زمستانهای سخت تیکان تپه را بدون گاز سپری می‌کنند! زیرا این ارامنه که قاتلان هزاران مسلمان شیعه‌آذربایجانی در قره‌باغ هستند و بیش از یک میلیون آذربایجانی را به زور از خانه‌و کاشانه‌شان آواره و دربدر کرده‌اند و وارثان همان قاتلان بیش از سیصد هزار نفر از مردم مظلوم اورومیه،خوی و سالماس هستند بیشتر از مردم ترک‌مسلمان آذربایجان برای فارسها اهمیت دارند. آری در جنگ هشت ساله ایران و عراق  این کردها بودند که در جبهه‌ها از اراضی ایران دفاع می کردند و نه ما آذربایجانیان!!!. آری این عبدالرحمن قاسملوها بودند که در جنگ ایران ـ‌‌ عراق دلیرمردانه جنگیدند و باکری‌ها ، آذین‌پورهاو... بودندکه خنچر از پشت می‌زدند و مردم مظلوم و بی‌دفاع آذربایجان را به خاک و خون می‌کشیدند.!!!

رژیم فاشیست خوی ایران با عقب‌مانده نگه‌داشتن شهرهای آذربایجان غربی همه ساله هزاران خانواده ترک را به امید یافتن کار از شهرهایشان به سوی فارسستان روانه می‌سازد و از طرفی دیگر با فراهم کردن محیطی مناسب برای قاچاق در مرزها ثروت کلانی را از این راه بطور غیرمستقیم نصیب اکراد کرده و اکراد با هدف تشکیل کردستان خیالی و کذایی خود سعی  دارند هرچه بیشتر این، به اصطلاح کردستان خیالی خود را به حساب اراضی تاریخی همسایگان خود پهناورتر سازند. ناگفته محسوس و قابل رویت است که مخصوصا پس از انقلاب57 سیل عظیمی از اکراد در آذربایجان‌غربی مشغول خرید زمینهای ترک‌ها هستند تا در فرصتی مناسب اقدام به قتل‌عام دیگر ترک‌هایی که شهرهای‌ آذربایجان را ترک‌نکرده‌اند کنند و کردستان خیالی!!! خود را تشکیل دهند. نکته‌ی قابل توجه اینست که اندک  کردی که در برخی محلات شهرهایی چون تیکان تپه(تکاب)، سایین قالا(شاهین دژ)، قوشاچای(میاندوآب) و سولدوز(نقده)  ساکن‌اند هرازگاهی با ایجاد وحشت در شهرها سعی در ترس مردم تُرک‌ این شهرها دارند که گویا که شهر ناآرام و ناامن است و می‌بایست شهرها را تَرک کرد مثلا چند سال پیش شخص ترکی را در سایین‌قالا ربوده و پس از چند روز هردو گوش وی را بریده بودند تا در درون شهر وحشت بپا کنند و به گمان خود از  این طریق هم ترکها را از شهرهای ازلی و ابدی خود فراری دهند و یا سال گذشته در شهرهای تیکان تپه(تکاب)، سایین قالا(شاهین دژ)، قوشاچای(میاندوآب) اکراد موتورسوار با آمپول‌های آلوده به ایدز و هپاتیت‌ب افراد بیگناه را در اماکن عمومی مورد حمله قرار می‌دادند تا به نوعی در شهرها ایجاد وحشت کنند البته عاملین برخی از  این حوادث  دستگیر شدند ولی بایکوت خبری رسانه‌های رژیم اشغالگر ایران در  رابطه با این حوادث معنادار بود.!  موضوع دیگر فشار دستگاههای دولتی، انتظامی و قضایی در آذربایجان غربی است‌که حکایت از سیاست دوگانه و کاملا طرفدارانه از اکراد تروریست را دارد. مثلا یک کرد مهاباد(سویوق بولاق) نشین حق دارد خاک آذربایجان غربی را "روژهه‌لات‌کردستان" و یا "موکریان" بنامد همچنین یک کرد بوکان‌نشین(نام قدیم بوکان بیگ‌کندی است و در تقسیمات کشوری جز شهرستانهای آذربایجان غربی است) حق دارد آدرس کارخانه‌اش را بصورت: کردستان ـ بوکان... بنویسند و یک ترک اهل قوشاچای(میاندوآب) حق ندارند اسم مغازه‌اش را گونش یا هر اسم دیگری که ترکی بوده باشد انتخاب کند! همچنین یک کارخانه‌دار ترک اهل بیجار نمی‌توند آدرس کارخانه‌اش را بصورت:آذربایجان‌ـ ‌بیجارـ‌... بنویسد.! همچنین  جالب است بدانیم که  در شهرهای آذربایجان غربی کردها حق استفاده از نامهایی  همچون: بارزان، ریبوار، قاسملو، زیرک، روژان، ئه‌طر فه‌رانسه‌وی(عطرفرانسوی)،چی‌یا، ئاسو،هیمن و هزاران هزار نام و نشان کردی دیگر را در نامگذاری مغازه‌هایشان دارند. درصورتیکه ترک‌های شهرهای مختلف آذربایجان غربی به علت نامگذاری ترکی مغازه‌هایشان و آن هم نه نام‌و نشان سیاسی همچون بارزان و روژهه‌لات‌کردستان،  تنها به دلیل استفاده از نامهایی چون گؤی‌قورشاغی و گونش مورد شدیدترین فشارها و تعقیب‌ها از سوی اداره اماکن و فرمانداری شهرستانها قرار می‌گیرند. تمامی این مباحث نشان از سیاست دوگانه رژیم در قبال مسائل ملی به نفع کردها در آذربایجان غربی است. از سویی دیگر تقریبا هر هفته حداقل یک پاسگاه،پادگان و مراکز دولتی از سوی کردهای مسلح مورد حمله قرار می‌گیرد  که در اکثر موارد با به قتل رسیدن فرماندهان بلند پایه در بایکوت خبری رو به فراموشی می‌رود و عاملین این جنایت‌ها هیچگاه به سزای اعمالشان نمی‌رسند. ولی روستای اوچ‌تپه‌ـ یه  قوشاچای(میاندوآب) صرفا بدلیل اهل‌حق(گوران) و ترک بودن اهالی آن، با تسلیهات سنگینی همچون توپ و تانک و مسلسل با خاک ویران می شود.!

حال در صورتیکه بنام دوستی و همسایگی و یا بنام مدنی بودن حرکت ملی آذربایجان از ارائه اینگونه تحلیلها سرباز زنیم، بنظر بنده این‌بار تنها کار مفیدمان سرودن اشعاری با موضوع "وطن حسرتی" همچون "... عالم جنته دؤنسه ؛یاددان چیخماز تیکان‌تپه،سولدوز،سایین‌قالا" (بجای " ...عالم جنته دؤنسه ؛یاددان چیخماز قاراباغ" )خواهد بود تا پس از اشغال این نواحی دیگر شاعران بخواب رفته‌مان زحمتی به خود ندهند.!

اگر موضوع اشغال آرام اراضی تاریخی آذربایجان جنوبی از سوی ملت تاریخ ساز آذربایجان جدی گرفته نشود در آینده‌ای نه چندان دور به بحرانی حتی خطرناکتر از قره باغ و کرکوک تبدیل خواهد شد. حوادث تیکان تپه(تکاب) و خبرهایی نظیر نصب مجسمه ی مولوی کرد(عراقی) در این شهر سیگنالهای خبرباش به مردم آذربایجان جنوبی ،خصوصا مردم آذربایجان غربی است. اگر سالها پیش در هنگام نامگذاری این میدان بنام شاعر کرد عراقی العصل اعتراض می کردیم امروز پایه‌های  هیکل این شاعر کرد را همچون تیری در دل تیکان تپه، این مقدس شهر مظلوم آذربایجان  فرو نمی کردند...

در راستای عملی نمودن پروژه‌‌ی‌ کردستان بزرگ اخیرا  در راستای همین اشغال آرام شهرهای ترک‌نشین آذربایجان غربی در شهر سایین قالا(شاهین دژ) اکراد همچون عروسکهای خیمه شب بازی که توسط مشتی تروریست سلیمانیه‌نشین بازی داده می شوند، مشغول خرید زمینهای داخل شهر  سایین قالا(شاهین دژ) در بخشهای خروجی شهر به طرف هولاسو  و زمینهای کشاورزی روستاهای هولاسو، فتح آباد ،کودوللو و هاچاسو هستند. کردهای به ظاهر مظلوم که با این طور مظلوم‌نمایی موفق به فریب حتی بخش بسیار بزرگی از مردم آذربایجان هم شده‌اند پس از اشغال آرام محله موسوم به "کشتارگاه" (تا خیابان سهندغربی) در شاهین دژ و خرید و یا اجاره مغازه های واقع در فلکه و خیابان "قیام" در سایین قالا(شاهین‌دژ) به باور خود با این قبیل  اقدامات احمقانه خواهند توانست این بخش از خاک مقدس آذربایجان جنوبی  را از آذربایجان جداکرده و ضمیمه کردستان!!! خیالی خود کنند. ولی آنها سخت در اشتباه هستند. حرکت ملی آذربایجان با رشدی چشمگیر مخصوصا در سالهای اخیر و نفوذ آن در ذهنیت همگانی جوامع آذربایجان،نیات پلید احزاب تروریست‌منش کردی را نقش برآب خواهد کرد.

مردم شریف و مبارز سایین قالا(شاهین دژ): آیا میدانید که  امروز همان کردهای به ظاهر مظلوم که بیست سال گذشته حتی مهمان خانه‌هایتان کرده‌اید به رهبری تیمی که سردسته آن تروریستی به نام "عثمان نبوی" است(ساکن صفاخانه شهرستان شاهین دژ است و در ظاهر به شغل کشاورزی مشغول است. خبرهای رسیده حاکی از فعالیت موضیانه نامبرده در راستای تبلیغ اندک کرد مهاجر ساکن در سایین قالا جهت رسیدن به اهداف شوم وتروریستی اکراد است. ) با همکاری بنگاه معاملاتی "زانیار" مشغول خرید زمینهای روستای هولاسو، فتح آباد ،کودوللو، هاچاسو و... هستند. ذکر این نقطه ضروری است که زمینهای نامبرده در بخش جنوب شرقی به سمت شرق شهر سایین قالا(شاهین‌دژ) واقع شده‌اند و از نقاط استراتژیک در دستیابی به درون شهر از مسیر جنوبی و شرقی به حساب می آیند. اهمیت استراتژیکی  روستای هولاسو به قدری است که در زمان حکومت ملی آذربایجان به رهبری پیشه وری(1324-1325) یکی از پایگاهای نظامی این حکومت در این روستا قرار داشت.

شیرمردان و شیرزنان سایین قالا(شاهین‌دژ) شما در حوادث دهه شصت (یعنی فتنه افکنی‌های کومله و دموکرات) جواب دندان شکنی به کردهای تروریست داده اید، کوچه به کوچه خیابانهای شاهین دژ مزین به نامهای شهیدانی چون  سعید باقری، حاتم سلطانی،حمید آذین پور، جهانگیر و لطفعلی سلیمانی و... است. مردم آگاه و همیشه در صحنه سایین قالا(شاهین دژ) امروز اکراد در خیابان " قیام" مشغول خرید مغازه‌های شما هستند، فروش زمین و مغازه شاید به نظر شما در حال حاضر هیچ مشکلی برای ترکهای منطقه بوجود نیاورد ولی تاریخ گواه اینست که با اندک ضعفی در اداره حکومت مرکزی، کردها از فرصت به دست آمده بیشترین استفاده را در هجوم به شهرهای دیگر ملل و قتل و غارت مردم بی دفاع کرده اند.

آیا می‌دانید که همه روستاهای مابین جاده بَی کندی(بوکان) و جاده تیکان تپه(تکاب) دارای نامهای ترکی بوده ولی متاسفانه بیشتر این روستاها و زمینهای زرخیز این مناطق توسط همین اکراد به اشغال درآمده‌اند؟!. چه تضمینی دارد که تا حداکثر 50 سال دیگر روستهای مابین سایین قالا(شاهین دژ) و قوشاچای(میاندوآب) از سوی اکراد اشغال نشوند ؟. همانطور که مستحضرید در جریان حوادث دهه شصت متاسفانه بیش از نصف روستاهایی که در مسیر جاده قوشاچای(میاندوآب) به سایین قالا(شاهین دژ) در سمت غرب رودخانه جیغاتی(زرینه رود) واقع شده‌اند، نظیر قازان‌لی، حاجی‌آباد و ...  در نتیجه ناامنی‌ هایی که مسبب آن احزاب تروریستی کوموله و دموکرات!!! بودند خالی از سکنه شدند و امروزه کردها اکثر این روستاها را به تصاحب خود درآورده اند. پس حس دفاع از خود و حریم خود حتی غیرآگاهانه و بصورت غریزی در هر موجود زنده‌ای وجود دارد.تا چه رسد به اینکه موضوع مورد بحث در مورد اشرف مخلوقات انسان بوده باشد. در نتیجه هیچ تضمینی بهتر از آگاهی و در نهایت تشکیل هسته‌های تدافعی در محلات، ملت قهرمان ترک آذربایجان در مقابل کردهای تروریست تشنه به خونمان مدافعه نخواهد کرد. مهمترین نکته در بحث دفاع از اراضی آذربایجان اعتماد بیش از حد و بی مورد برخی از آذربایجانیان به دولت مرکزی و نیروهای وابسته به حکومت مرکزی است که ناشی از عدم وجود حافظه تاریخی و سیاسی این بخش از جامعه تُرک است که با قدرت‌گرفتن حرکت‌ ملی آذربایجان این ذهنیت هم جایگاه خود را در باور ملت تُرک از دست خواهد داد. چرا که حوادث 1358 سولدوز(نقده) نشان داد که اگر اندک سلاح شکاری و کمری هم که در برخی از ترکها بود وجود نداشت، در سولدوز هیچ ترکی  زنده نمی ماند و فاجعه انسانی وخیم‌تر از آنچه که رخ داد، می بود. و تمامی شهر به اشغال اکراد درمی‌آمد.

از این رو در درجه اول تا آنجا که ممکن است صاحبان زمینهای مذکور را خبردار سازید و آنها را از فروش زمینهایشان به اکراد ممانعت کنید. این کار وظیفه ملی شماست. و علاوه بر آن با اندک آگاهی دادن به مردمان شهرتان خواهید توانست از حوادث خونین بعدی محتمل جلوگیری کنید و امنیت جانی و مالی خود و اقوام خود را در مقابل اکراد مهاجر و مسلح حفظ کنید. در آخر بدانیم که دفاع از جان و مال و اراضی تاریخی‌مان به هر قیمت و وسیله‌ای هم که باشد مشروعییت  نمی طلبد و هیچ چیز مشروعتر از حفظ وطن آبا و اجدادیمان نیست.

سخن آخرخطاب به اکراد و یا به عبارت بهتر این نوکران حلقه به گوش دول بزرگ در طول تاریخ است، شما اگر ا ندکی عقل در سر داشتید بجای خرید زمینهای آذربایجان در سلیمانیه زمین می خریدید، و به کوههایی که پدرانتان از آنها پایین آمده‌اند پناه می بردید تا دست و پای ملت شریف آذربایجان را بیش از پیش شلوغ نمی کردید. شما تروریست‌ها بهتر بدانید هنوز هم کم نیستند شیرمردانی همچون صمد ائیواز(1)هاکه ایرج‌همدانی ها و عتاب ها(قاتلان مردم مظلوم سایین قالا در حوادث کومله و دموکرات دهه شصت) را به سزای اعمالشان برسانند.

1.   (صمد ائیواز  رهبر جوانمردان سایین قالا بود که در جریان حمله کومله و دموکراتها در اوایل دهه شصت  به شهرهای آذربایجان غربی در این منطقه دلیرانه در مقابل اکراد مسلح ایستاد و به یاری شیرمردان منطقه کمیته‌ای تدافعی از مردان این شهر تشکیل داد و مانع اشغال سایین قالا از سوی کردها شد.)

سایین قالا(شاهین دژ) حاققیندا بیلدیکلریم1 

چاغداش تبریزلی (13.04.09) 

سایین قالا (شاهین دژ) شهریستانی غربی آذربایجان ایالتینه تابع اولان 14 شهریستاندان بیریسی دیر. مغوللارین حاکمیتی دؤورونده مراغه شهرینین ایداره‌چیلیگینده اولان سایین قالا، قوشاچای (میاندوآب) شهریستانینین 60 کیلومتر جنوب‌شرقینده یئرلشیر. سایین قالا‌نین جنوب شرقینده تیکان تپه (تکاب)؛ شرقینده ماراغا،قره‌آغاج و هئشتری‌یه باغلی اولان کندلر و جنوب غربینده ایسه بیگ کندی (بوکان) شهریستانی یئر آلیر.

"سایین‌قالا" آدی بیر سیرا عالیم‌لرین فیکرینجه شاهین‌دژ آدینین عربلشمیشی دیر.همین عالیم‌لر و یا بو فیکیرده اولانلار اؤز اثرلرینده بو شهرین آدینی "صائین قلعه" شکلینده یازیبدیرلار. آنجاق بیز سایین‌قالا آدینین دوغرو اولدوغونا ایناناراقدان سایین‌قالاـ‌نین بیرینجی بؤلومونو یعنی "سایین" سؤزونو اورادا یاشایان تورک‌دیللی خاقلارین دیلینده اولان سایین سؤزو ایله علاقه‌لی اولدوغونا اینانیریق. بو سؤز: پاک،محترم،بؤیوک‌و اولو دئمک دیر. ایکینجی بؤلومو  ایسه قالا یعنی  قلعه و دژ آنلامیندا نظره آلساق، بیر یئرده مقدس قالا، احتراملی و قوجامان قالا(قلعه‌مقدس) سؤزو اورتایا چیخاجاق دیر. (قالاماق فعلیندن قوپوما بیر سؤز دیر و آنلامی اوست‌ـ‌اوسته ییغماق:انباشتن دیر. بیلدیگینیزه‌گؤره قدیم قالاـ‌لار داشلارین اوست‌ـ‌اوسته‌ قالانیلماسی ایله یاپیلیردی.)

سایین قالا بؤلگه‌سی اورمو گؤلونون جنوبوندا یئرلشن ان قدیم یاشاییش مرکزلریندن اولوبدور. ایلکین آراشدیرمالارا گؤره سایین قالا‌نین اون مین ایلدن آرتیق یاشی وار. دوشونورک اونلارجا باستانی تپه و قدیم اینسانلار طرفیندن  سیغیناجاغا چئوریلن ماغارالار، آرخئولوژیک قازینتی‌لار لا آراشدیریلمالی و قدیم تاریخیمیزین قارانلیق صحیفه‌لری، اورتایا چیخان یئنی بلگه‌لرله ایشیقلانمالی ‌دیر. سایین‌قالا‌دا داغیلماق تهلوکه‌سی ایله ال‌به‌یاخا اولان تاریخی آبیده‌ و تیکیلی‌لرین بیر قیسمی‌دا ایسلامدان سونرایا عایید دیر. ائلخانلی، آغ‌قویونلو، قاراقویونلو، صفوی و قاجار دؤوروندن گونوموزه قده‌ر آیاق اوسته قالماغی باشاران اونلارجا بیناو تیکیلی همیده بو بؤلگه‌نین موختلیف تاریخی دؤورولرده اؤلکه یؤنتیجی‌لرینین دیققتیندن یان کئچمه‌مه‌سیندن خبر وئریر.

جیغاتی (زرینه رود) چایینین شرقی ساحیلینده تیکیلن قوجامان  سایین‌قالا شهرینین دنیز سوییه‌سیندن اولان یوکسک‌لیگی(ارتفاع از سطح دریا) 1360 متره چاتیر. بو شهریستان 2097 کیلومتره‌لیک بیر مساحته مالیک دیر. ایداره‌چیلیگی 2 بؤلمه‌دن(بخش مرکزی و بخش کشاورز) عیبارت اولان بو شهریستانین وار اولان کندیستانلاریندان اوچو مرکزی بؤلمه‌یه، ایکیسی ایسه کئشؤوور (کشاورز) بؤلمه‌سینه عایید دیر. مرکزی بؤلمه‌یه عایید کندیستانلار: ماحمودجوق (محمودآباد)، هولاسوو صافاخانا آدلارینی، کشاورز (کئشؤوور) بؤلمه‌یه عایید کندیستانلار: کئشؤوور مرکزلی کشاورز و سِئوری مرکزلی چهاردولی آدلارینی داشییرلار.

 13کندی بوشادیلمیش، توپلام 175  کندی اولان سایین قالا شهریستانینین جمعیتی، 1375جی ایلین نفوس ساییمینادا(سرشماری) ، 104598 نفردن عیبارت اولدوغو  بیلدیریلمیشدیر. آرتیرماق لازیم دیر کی سون ایللرده کئشؤوور (کشاورز) و اَجیرلی (آجرلو)یه باغلی 57 کندین ایداره‌چیلیگی قوشاچای (میاندوآب) شهریستانینا وئریلیب دیر. بو قوپوش، ایران میللی آمار مرکزینه باغلی اولان سایت‌ـ‌ین وئردیگی آمارلاردادا اؤز عکسینی تاپاراق،  1385 جی ایلده  بو شهریستان نفوسونون 89359 نفره چاتماسیندان خبر وئریر.

سایین قالا شهریستانینین توپلوم‌قاریشیمی(ترکیب جمعیتی) بیر نئچه کورد کندین خاریجینده،تمامن آذربایجان تورکلریندن عیبارت دیر. هابئله سایین قالا؛ افشارلارین، شاهسئون‌لرین، قاراپاپاقلارین همیده شیعه مذهبینه اینانمیش، ایرانی دیللی  دئییشیک‌ـ دئییشیک بوُیلاردان اولان چهاردولی، زعفرانلو(زاخورانلی)، موسولانلی و ساییره‌نین‌ده یوردو ساییلیر. سونوندا بونودا آرتیرماق گره‌کیرکی بو شهریستاندا چوخونلوغون(اکثریت) دیلی آذری‌تورکجه‌سی دیر اوسته‌لیک آدینی چکدیگیم بویلاریندا (تیره، اقوام) بیربیری ایله اولان ایرتیباط دیللی آذری‌تورکجه‌سی دیر. بو شهریستانین ان بؤیوک کوتله‌سی شیعه مذهبینه، میللیت‌جه چوخو کورد اولانلارسا سّنی مذهبینه اینانان مسلمانلاردان دیرلار.یئردن قالان بؤلومو ایسه زرتشت، کلیمی و مسیحی دیرلر.( مسلمان: 99.89% ـ زرتشت: 0.03% ـ کلیمی و مسیحی: 0.08 %)

سایین قالانین اقلیمی حاقدا بو قده‌ر دئمک اولارکی اورتالاما ایللیک 331 میلی متره‌لیک یاغینتیسی ایله یای‌ـ‌یین ان قیزمار چاغلاریندا  صیفیردان یوخاری 36 درجه‌دن اوسته قالخمایان، قیشین ان سرت و دوندوروجو گونلرینده ایسه صیفیردان آشاغی 15 درجه‌دن آلتا یئنمه‌ین نیسبتن قورو، مولاییم و بیر سؤزله اورتا اؤلچولو بیر هاواسی واردیر.

سایین قالانین سایا گلمه‌ین داغلاریندان بیر نئچه‌سینین آدی و یوکسک‌لیگی بونلاردان عیبارت دیر:

اؤکوز اولان : سایین قالانین 34 کیلومتر شمال شرقینده یئرلشیر و  2917 متر یوکسک‌لیگی دیر.

اؤته داغی:  : سایین قالانین 25 کیلومتر جنوب شرقینده یئرلشیرو 2550 متر یوکسک‌لیگی دیر .

اوزون دره: سایین قالانین 21 کیلومتر جنوبوندا یئرلشیر و 2698 متر یوکسک‌لیگی دیر .

تکه قیه سی: سایین قالانین 29 کیلومتر شمال شرقینده یئرلشیر و 2710 متر  یوکسک‌لیگی دیر.

خسروخان داغی: سایین قالانین 14 کیلومتری جنوب شرقینده یئرلشیر و 2429 متر یوکسک‌لیگی دیر .

 سابلاخ داغی : سایین قالانین 17 کیلومتری شمال شرقیینده  یئرلشیر و 2492 متر یوکسک‌لیگی دیر .

سوفره سالان داغی: سایین قالانین  21 کیلومتری شرق  یئرلشیر و 2710 متر یوکسک‌لیگی دیر.

قازما داغی : سایین قالانین 29 کیلومتری شمال شرقیینده یئرلشیر و  2775 متر یوکسک‌لیگی دیر .

ماحمود خان داغی : سایین قالانین 27 کیلومتری شمال شرقینده یئرلشیر و 2610 یوکسک‌لیگی دیر.

یای قاری: سایین قالانین 36 کیلومتری شمال شرقینده یئرلشیر و 2941 متر  یوکسک‌لیگی ایله بو شهریستانین ان هوندور داغی حساب اولونور.

سایین قالا شهریستانینین دؤرد بیر یانی دیققت‌چکیجی تپه‌لر له دولودور. یئرلی اهالی آشاغیدا بیر نئچه‌سینین آدی چکیله‌جک اولان تپه‌لرین، قدیم اینسانلار طرفیندن تؤکولدویونون اینانجیندادیرلار : یاریم قالا تپه سی، قره داش تپه‌سی، داوشان تپه،  خانیم جان تپه‌سی، ساری کمر تپه‌سی، لومبه تپه، کول تپه و...

سایین قالا‌نین تایسیز طبیعتی، درمان و صنعتده ایشله‌نن جئیر(وحشی)بیتکی‌لرین او جومله‌دن: شیرین‌بیان، یارپیز، ماهمیزلالا،  شووه‌رن، باغایارپاغی، کهلیک‌اوتی، بَلگه‌نَسیر بویمادَرن، داغ‌مرزه‌سی، گَوَه‌ن، کیتیرگه و سایره‌نین هارداسا هر بیریئرینده گؤیرمه‌سینه سبب اولور. همن‌همن هر یئرینده راست‌گلینن داغ آغاجلاریندان دا جئیر بادام، یئمیشانین و ایت‌بورنونون آدینی چکمک اولار.

1375جی ایلین آمارلارینا گؤره سایین قالا شهریستانینین وئریملی تورپاقلاریندان ایستئحسال اولونان چئشیدلی اکین محصوللارین چکیلری بونلاردان عیبارت دیر: بوغدا(46505 تون) ـ آرپا(229 تون) ـ یئم(75562 تون) ـ قند چوغوندورو(12826 تون) و... هابئله بو شهریستان، غربی آذربایجان ایالتی سویه‌سینده مالدارلیق ساحه‌سینده‌ده چوخ قاباقجیل گؤرونور، ائله‌کی بو ایالتین مال‌ـ قارا بسله‌ین واحیدلرینین یوزده‌ـ‌اون‌بیری(11%) بو شهریستاندا چالیشیر بو بیرحالدا‌ دیرکی بو شهریستان بوتون استان مساحتینین تکجه 7.6% ـینی اؤزونه ایختیصاص وئریر.

سایین قالانین ایقتیصادی دورومو(وضعیتی) هئچ‌ده اوره‌ک آچان دئییل. منفور شاه دؤورونده بوتونلوک‌له یادیرغانان بو بؤلگه، ایران ایسلام اینقیلابیندان سونراکی ایللرده کورد تئروریست قروپلاشمالارینین آذربایجان تورپاقلاریندا دره‌بیگلیک لرینه قارشی هابئله 8 ایللیک ایران ـ عیراق ساواشیندا بوتون جانلاـ مال‌لا ووروشدوغو هرکسه بللی دیر.اودورکی دوشونوروک کی بو قهرمان خالقین پایی بو قده‌رده اولمامالی دیر.

طاغوت دؤوروندن سونرا سایین‌قالادا اولان ایشسیزلیگی اورتادان قالدیرماق اوچون بیرسیرا یئرلی‌لریند‌ه مادی یاردیملارینی نظره آلماق شرطی‌ایله صنعتی شهرک تیکیلدی(تاسیس:1375 سهامی خاص) .بو صنعتی شهرک ایشسیزلیگی نیسبی اولارق آرادان آپارماقلا یاناشی همیده یئرلی‌‌لرین ایش‌تاپماق اومودو ایله اورمیه،تبریز،تهران و دیگر شهرلره اولان کؤچلرینی جیددی شکیلده اؤنلدی. آمما داها اؤنملی اولان مساله بودورکی بؤلگه‌نین پوتانسییل چیخارلاری توریست صنعتینه آرتیق‌راق دیققت یئتیرمگی طلب ائدیر.

 سایین قالالی‌لار داها چوخ اکین‌چیلیک، مالدارلیق و ال‌ایشلری ایله کئچیملرینی ساغلاییرلار. یئری گلمیشکن سایین قالا‌دا یایقین اولان ال‌ایشلری باره‌سینده بیلدیکلریمی سیزلره چاتدیریم: اؤلکه‌میزین بو بؤلگه‌سی قدیم دؤورلردن قالمیش ال ایشلرینی قورویوب یاشاداراق  بوگونه کیمی گتیریب چیخارمیشدیر. بونلارین باشیندا گله‌نی افشار خالچالاری دیر. خالچا، کیلیم، کئچه، بزه‌کلی و ناخیش‌لی یون جورابلار، الجک‌لرو... بو شهریستانین ال‌ایشلری ساحه‌سینده باشلیجا ایستئحصال‌لاریندان ساییلیر.

بو بؤلگه‌ده‌ یاشایان اینسانلارین یاشام‌طرزی و مدنییتی حاققیندا بوقده‌ر دئمک اولارکی بو ساحه‌ده  هر نه‌قده‌رده آراشدیرما آپاریلسا و بؤلگه‌نین فولکلورو هر نه‌قده‌رده توپلانیلسا،  زنگینلیگیندن دولایی یئنه‌ده ایشین گؤرولمه‌ین و بیتمه‌ین طرفی اوزه چیخاجاق دیر. او اوزدن‌ده فولکلور ساحه‌سینده چالیشان اینسانلارین دیققتینه چاتدیرماق لازیم دیر کی  فولکلور باخیمیندان  سایین قالا قده‌ر زنگین و بوگونه‌کیمی دَیَرلندیریلمه‌میش قالان ایکینجی بیر بؤلگه‌نین آدینی چکمک مومکون دئییل.

سؤزومون ثبوتوندا تکجه بیر کندده(سِئوری کندینده) عادیجا خالقین دیلینده گزیشن و گونده‌لیک ایشله‌نن سؤزلردن اؤرنک‌لر گتیرمک‌له بو سؤزلرده یاتان گؤزه‌للیگین فرقینه‌واراراق، بؤلگه‌نین فولکلور آچیدان نه‌قده‌ر بیکر اولدوغونادا اینانمیش اولاجاغیق.

"قیرجان": خرچنگ دئمک دیر.

"تِئشی باشی"( Teşi başı): سنجاقک دئمک دیر.

"اَرسین بوغاز": قو قوشو دئمک دیر.

"قاواخ": آنادولودا "Kavak" کیمی ایشله‌نن بوسؤز قلمه(تبریزی) آغاجی دئمک دیر.

"قََری ننه": عنکبوت:تورآتان:هؤرومجک دئمک دیر.

"جین چاناغی": حلزون دئمک دیر.و...

     سایین قالالی‌لارین نه قده‌ر  ادبیات‌سئور اولدوقلارینی بو شهرین کیچیکلیگینی نظره آلاراق 1372دن بوگونه‌قده‌ر آردی کسیلمه‌دن قورولان شعر آخشاملاریندان دوشونمک اولار. بو شهرین آدلیم شاعیرلریندن، شعرلری اکثر سایین قالالی‌لارین دیللر ازبری اولان دَیرلی شاعیر "محمدسعید افضلی" نین  آدینی چکمک اولار؛ قوشوب چاپ ائتدیگی"بیر قوجاق سئوگی" آدلی شعر توپلوسونا اؤن سؤز یازان اوستاد شئیدا دئمیشکن: " افضلی‌نین شعرلری آخیجی، ساده و اوره‌ک اوخشایان دیر...". " مجنون" تخلص لی شاعیرین شعری ایله سؤزومه سون قویورام.

جهد قیلدیم سیرریمی جان ایچره پنهان ائیله‌یم

یوخ، گره‌ک‌دیر‌ دردیمی معشوقه عنوان ائیله‌یم

سایین قالا(شاهین دژ) حاققیندا بیلدیکلریم2

2

سایین قالا(شاهین دژ) شهری داغلیق بؤلگه‌ده یئرآلدیغی اوچون هابئله جیغاتی(زرینه‌رود)چایینا قوینوندا یاتاخلیق ائتدیگی اوچون تایسیز طبیعته، اکین‌چیلیگه الوئریشلی دوزنلیک‌لره و یاشیل اوتلاقلارآ مالیک دیر. ائله بو گؤزه‌للیک‌لر دیرکی هر زمان کؤچری خلقلرین دیققتینی جلب‌ ائده‌رک زاخورانلی، شاغی، چَهردولی و کوردلری بورالارا چکمیش و سایین‌قالانین دؤرد بیر یانیندا مسکونلاشدیرمیشدیر.

تاریخ عالیملرینین سؤیله‌دیکرینه گؤره، قدیم مدنییت‌لرین ایزینی، آخارلی چایلارین اولدوغو هر بیریئرده تاپماق اولار. بو سؤزون ثبوتوندا اسکی سومئر و بابیل مدنییتینین دجله و فرات چایلارینین یاخینلیغیندا و قدیم مصر مدنییتینین نیل چایینین یاخینلیغیندا اورتایا چیخیشلارینی اؤرنک گتیریرلر. او زامان جیغاتی(زرینه رود) چایینین شرقی ساحیلینده یئرلشن سایین‌قالا شهری بو عالیملرین یوخاریدا گتیریلن سؤزولرینه  ایستیثنا گتیرمیر.

سایین‌قالا و چئوره‌کندلرینین قورونماسی گره‌کن اونلارلا تاریخی آبیده‌سی اولماسینا راغمن هله بو گونه کیمی اونلارین قورونماسینا داییر هر هانکی جیددی بیر آددیمین آتیلماسینا شاهید دئییلیک.

ایشاره ائدیلن تاریخی آبیده‌لرین بیر نئچه‌سینی اؤرنک کیمی گتیرمک‌له همیده سؤزوموزه ثبوت قازاندیرماغا چالیشیریق:

·   عَقَرَب‌لی کندینین داش چیزگیسی نه اینکی اؤلکه‌میزین بلکه بوتون دونیا تاریخینین تایسیز نمونه‌لریندن بیریسی دیر. یاشی 10 مین ایل گومان ائدیلن بو داش چیزگی(سنگ نگاره) ان اسکی اینسانلارین اووچولوق(شکار) صحنه‌سینی عکس ائتدیرن نادیر بیر اثر دیر. بو داش‌چیزگی قدیم سایین‌قالالی‌لارین او دؤوروده آتلاری اهلی‌لشدیره‌رک گونده‌لیک یاشاملارینا یارار وئره‌جک بیر شکیلده یعنی آتلاری اووچولوغو راحاتلاشدیرماقدا قوللانمالارینی (ایستیفاده ائتمه‌لرینی)  گؤسته‌ریر.

·   میلاددان اؤنجه 1.جی مین ایللیک‌لردن قالمیش بی‌بی‌کندی‌نین  اویولموش ایچ‌ایچه اوتاقلاری و اونلارا بزه‌ک قاتان تاقچا و تیراسلار او زامانکی اینسانلارین یاشام طرزیندن حئکایت ائدیر. سرت قایالارین باغرینی دئشه‌رک اؤزلرینه بیر سیغیناق یاپان قدیم سایین‌قالا‌لی‌لارین مؤعجیزه‌وی ایراده‌لرینی عکس ائتدیرن بو دخمه‌نین گیریش حیصه‌سینده اینجه‌لیکله یونولموش  داش‌دیره‌کلر  اینسان‌اوغلونون سارسیلمازلیغینی سرگیله‌ییر.

·   یاشی میلیون ایللره اوزانان جوشآتی(جوشاطو) کندینین طبیعی ماغاراسی اینسان یارانیشیندان داها سونراکی مین ایللیکلرده قدیم اینسانلار طرفیندن سیغیناجاغا چئوریلمیشدیر.  بو ماغارانین یاخینلیغیندا تیکیلین تخمینن 3 مین ایللیک قاراوولخانا و حاصار قالینتی‌لاری بوتون بو دئدیکلریمیزی تصدیقله‌ییر.

·   سایین‌قالا شهرینین ایچینده اولان باستانی تپه‌لرین بیریسی ده "قاپان‌تپه" آدلانیر. ایلکین و بوگونه‌کیمی یاریمچیق قالان آرخئولوژیک آراشدیرمالارا گؤره 7 مین ایللیک مدنییتین قالینتیلارینی اؤزونده باریندیران بو تپه‌، نه یازیق کی رسمی اورقانلار طرفیندن قورونماسیز قالاراق حریمینده تیکیلن مسکونی بینالاریندا وئردیکلری ضرر پاییندان نسیبینی آلیبدیر.

·   قیز کؤرپی: ائلخانلی‌لار دؤورونده‌ تیکیلمیش اولان بو کؤرپو  اؤتون ایللره کیمی سایین قالالی‌لاری جیغاتی چایینین بوتاییندان اوبیری تایینا آتلادیردی. سایین قالانین تخمینن 7 کیلومتر جنوبوندا(تیکان تپه یولوندا) "قیز کؤرپی" کندیدنده قالیتی‌لارینا راست گلینن بو تاریخی کؤرپو، کئچن ایللرده داشقین سئللرین نتیجه‌سینده خسارت گؤره‌رک قوللانیلاماز(غیر قابل استفاده)  دوروما دوشوبدور.

·   سایین قالا شهرینین ایچینده اولان تاریخی قالالار، ائلخانلی‌لار دؤورونده شهره سالدیران دوشمن‌لرین یورویوش‌لرینی انگللمک مقصدی ایله تیکیلدیکلری گومان ائدیلیر. بو گونلری تپه شکلینه دؤنومش اولان بو قالالارین قالینتیلاری شهره قوناق گلنلرین دیققتیندن یان کئچمیر.

·   کؤهنه حامام: قاپان کوچه‌سینده(خیابان شهید باکری) اولان بو کؤهنه حامامین یاشی قاجارلارین حؤکم سوردوگو ایللره قاییدیر.آنجاق تأسسوفلر اولسون کی بو گونلری بو کؤهنه حامام داغیلمیش دورومدادیر.

·   یئرلی اهالی‌یه گؤره سایین قالانین تاریخی بازاری کیمی تانینان و قاجار تیکیلی‌لرینه خاص اولان معمارلیق اوسلوبو ایله شهرین اورتاسیندا گؤزه چارپان بو بینا کرپیج گؤرونوشو و اوزه‌رینده ایشلنن اینجه ناخیشلار  لا سایین‌قالایا قوناق گلن‌لری بیر آنلیق دا اولموش اولسا دایاندیریب اؤزونه چکیر.  تاوانی تمامن چؤکمش اولان بو بینانین مرممتی اوچون بو گونه کیمی هئچ بیر ایش گؤرولمه‌ییب. دوشونوروک  بئله لاقئید قالماق بو بینانین اوچماغینا  گئری‌ساییم (شمارش معکوس) باشلاتماق دئمک دیر.

سایین قالا و چئوره کندلرینده اولان تاریخی آبیده‌لر سایا گلمزدیر. اودورکی مسئول‌لارین بو بؤلگه‌یه یؤنه‌لیک دیققتینی داها آرتیق‌ طلب ائدیر. دوشونوروک آبیده آزلیغی و یا تاریخی باخیمدان دیرسیزلیک کیمی یئرسیز بهانه‌لری اؤنه سورمک ، آنجاق بو بؤلگه‌نین تاریخی آبیده‌لرینین محو اولونماسینا سورعت قازاندیراراق، سایین‌قالانی کیملیک‌سیزلشدیرمک و سونوندادا اؤلکه‌میزه قنیم کسیلمیشلرین دییرمانینا سو قوشماق دئمک دیر .

بیلدیگینیز کیمی همیده سایین قالانین جنوب‌شرقینده تیکان‌تپه(تکاب)  شهری یئرلشیر و تیکان تپه‌نین‌ده 42 کیلومترلیگینده سوغورلوق (تخت سلیمان) آدیندا تاریخی و باستانی سیرا آبیده‌لری یئر‌آلیر. بو تاریخی آلان تاریخین ماننا، ساسانی، حتی ایسلامدان سونرا ائلخانلی دؤورولرینی دَیَرلی تیکیلی‌لرله اؤزونده عکس ائتدیرن تاریخی محوطه‌ دیرکی 1382جی ایلده یونسکو‌ـ‌نون قورونماسی گره‌کن آبیده‌لرینین لیسته‌سینده قئیده آلینیب دیر. هر ایل مینلرله خاریجی تاریخچی و عادیجا توریست بو تاریخی محوطه‌نی گؤرمک مقصدی ایله اؤلکه‌میزه گلیرلر. قونشو تورکیه اؤلکه‌سینین میللی گلیرلرینین چوخ بؤیوک حیصه‌سینین توریست صنعتیندن تامین اولدوغونو نظره آلساق دوزگون برنامه تؤکمک شرطی ایله بو تاریخی محوطه‌نین اؤلکه‌میزین اؤزه‌للیکله‌ده جیددی ایقتیصادی بحران‌لا ال‌به‌یاخا اولان تیکان‌تپه‌‌نین ایقتیصادی دیرچه‌لیشینده چوخ بؤیوک قاتقیسی اولاجاغینا اینانیریق. اوسته‌لیک سایین‌قالانین‌دا تیکان‌تپه‌یه گئده‌ن یولون اوستونده اولدوغو ، سایین‌قالا اوچون بیر امتیاز ساییلیر. او زامان سایین‌قالانین اونلارجا تاریخی و طبیعی دیرلره مالیک اولان گؤرملی آبیده و یئرلری بیر تهر تانینمالی و قورونما چنبه‌ره‌سینه آلینمالی و ان سونوندا خاریجی توریستلره و داخیلی گزه‌گن‌لره تانیتدیریلمالی دیر. باشقا یؤندن باخیلدیقدا مساله‌نین حللینده‌کی گره‌کلیلیک اورتایا چیخیر ،ائله‌کی  تیکان‌تپه‌یه گئدن یولچو(مسافر) و توریستلر حرکت‌زولاغینی دئییشدیرمه‌دن سایین‌قالا و چئوره‌کندلرینه راحاتجاسینا اولاشاراق اورادا اولان گؤرملی یئرلری‌ده گؤزدن کئچیردیکدن سونرا تیکان‌تپه‌نین تخت‌سولئیمان‌ـ‌ینا سووشمالاری، سایین‌قالانین ایقتیصادینا بؤیوک فایدالار وئره بیلر. بو همیده   توریستلرین کؤنلونه‌یاتاجاق، نه‌یه‌کی اونلار ساده‌جه تخت سولئیمانی دئییل همیده سایین‌قالانین(شاهیندژ) تایسیز طبیعتی و تاریخی تیکیلیلری ایله‌ده تانیش اولاجاق‌لار.

***

هر میللتین قدیملیگینی او میللته خاص اولان تاریخی آبیده‌لر ثبوت ائدیر. اوزاق کئچمیشیمیزی  گونوموزده جانلاندیران آبیده‌لر، همیده بیزیم او تورپاقلارآ نه زاماندان بری هئگومون(حاکم) اولدوغوموزو  بیلدیریر. قالانان داشلار، هؤرولن دووارلار و تیکیلن آبیده‌لر میللی کیملیگیمیزین داشلاشمیش بلگه‌لری(سندلری) دیر.

کئچن اون ایللیگه کیمی "سِئوری" کندینین مزارلیغیندا 4 قوچ داشی و "جهنم‌ـ‌‌بهشت" آدی وئریلن چوخ دیرلی مزارداشلاری دیم دیک آیاقدا ایدی. هابئله سِئوری کندینین یولونا قیرقوم(آسفالت) وئریله‌نه‌‌کیمی او کندین یولونون اوستونده "گلین داشی" دئییلن اینسان بویدا آتلی بیر گلینین داشدان یونولموش هئیکلی توخونولمامیش قالمیشدی. ایندی اونلارین هئچ بیریسیندن اثرعلامت قالماییب دیر.بو او دئمک‌دیر کی  بوگونلری او کندین قدیملیگینی ثبوت ائده‌جک هئچ بیر اثر یوخدور. اودورکی فیکریمیزجه میراث‌فرهنگی سازمانی ایله راه‌و‌ترابری‌ـ‌نین ایش بیرلیگی بئله فاجیعه‌وی حادیثه‌لرین تکرارلانماسینی ایمکانسیز قیلاجاق دیر. عکس تقدیرده ساده‌‌و‌بیلگی‌سیز ایشچی‌لرین الی‌ایله کندلره چکیلن یوللارین اوستونده یئرلشن تاریخی آبیده‌لرین داغیدیلماسی بوندان سونرادا دوام ائده‌جک‌دیر.  اونون اوچون‌ده مسئوللاریمیزین دویارلی(حساس) آیریجا یئرلی و یا ان آزیندان بؤلگه‌نی دوزگون تانیمالاری گره‌کلی‌دیر. یوخسا قالان تپه‌لر و تاریخی مزارلیقلارین داغیلماسینی گؤزله‌ییب یادا اونلاری بیرسیرا اوزدن‌ایراق عتیقه‌قاچاقچیلارینین اومودونا بوراخماق  اولماز.

قایناق‌لار:

1.  اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳

2.   "ویکی‌پدیا" وب سیته‌سی (http://fa.wikipedia.org)

3.  مقاله "فرزندانم مرا دریابید، من شاهین دژم" ـ‌‌رضا بشارتی‌ـ‌ نشریه مفید شماره 11و10

4.  سایت اختصاصی شهرستان شاهین دژ(www.shahindezh.com)

5.  بیر قوجاق سئوگی‌ـ‌‌محمد‌سعید‌افضلی‌ـ‌انتشارات یاز،ارومیه‌ـ‌چاپ اول‌سال‌1384

بیانیه فعالین حرکت ملی آذربایجان در سائین قالا در ارتباط با وقایع اخیر شهر تکاب(تیکان تپه)

آيا تغيير اسامي شهرهاي تورك آذربايجان توسط شوئونيسم فارس كافي نبود كه اينبار بايد رد پاي پان كورد را در شهرهاي آذربايجان شاهد باشيم ؟ همين دست نشاندگان حركت پير و فرسوده پان فارس !

اينجا شاهين دژ است شهري كه مردمانش به مجسمه هاي شعراي بزرگي چون استاد شهريار در ميادين شهرشان مي بالند و اين بالندگي حق مردم تكاب نيز هست. وقتي شعراي بي نظير آذربايجان در اقصي نقاط اين خاك مقدس مي درخشند آيا جائي براي هيكل هاي شعراي اجنبي عراقي باقي مي ماند كه در شهري شهيد داده چون تكاب نصب شود .

خاكي كه كوچه به كوچه و خيابان به خيابان آن عطرآگين خون شهدايي است كه در دفاع از خاك و ناموسشان در مقابله با اراذل كومله و دموكرات و تروريستهاي كورد شهيد شده اند ، اينك همان اراذل خونريز در پوستين ميش مسند شوراي شهر را جهت حمله به اين خاك مقدس براي خود برگزيده اند . اگر ديروز موفق نشده اند با اسلحه و كشتار به آمال و آرزوهاي خود برسند اينك جلوه قانوني به خود داده و در صدد نيل به آمال شومشان هستند . ولي بدانند ، چشمشان را باز كنند و از خواب خرگوشي بيدار شوند كه فرزندان آذربايجان بيدارند و هر گونه تجاوزي را چه به شكل قانوني و يا غير قانوني تحمل نخواهند كرد .

درخواستمان از مسئولين شهري و استاني اين است كه مواظب حركات موذيانه پان كوردها كه در مسندهاي قانوني نفوذ كرده و خود را در لايه هاي قانون مخفي كرده اند ، باشند و اجازه ندهند افكار پليدشان را بر مردم تحميل كنند و تساهل و تسامح را چاشني مسئوليت خطيرشان قرار ندهند ، تا مردم غيرتمند و آگاه مجبور نشوند براي مقابله با چنين حركاتي خود چاره اي بيانديشند .

هشدارمان به پان كوردهاي خوش خيال و ساده لوح نيز اجتناب از بازي با آتش است كه مطمئناَ بازنده بازي خواهند بود . اگر امروز مجسمه يك عراقي را در اينجا پناه مي دهيد فردا خوتان پناهنده كوردهاي عراق خواهيد شد ، اگر امروز در سايه قانون از انتقام در امانيد فردا تاوان زياده خواهي و ندانم كاري هاي خود را خواهيد داد و روزي مهمان نوازي مردم آذربايجان براي مهمانان ناخوانده و پر رو به سر خواهد آمد .

پايان سخنمان با مردم تيكان تپه اين است كه نقش اصلي و تعيين كننده در سرنوشت شهرشان را دارند ،‌ اگر ديروز در انتخابات حاضر نشدند ، مجوز حضور چنين افرادي را صادر نموده و راه را براي ايشان هموار كرده اند . نهايتاَ مردم فهيم تيكان تپه اينگونه حركات  را بايستي براي سرنوشت شهرشان آينه عبرت قرار داده و با حضور فعال خود در صحنه ، راه را براي نفوذ اجانب پرستان هموار نكنند و آينده شهرشان را با انتخاب افراد آگاه بيمه نمايند .

داریوش عبادپور ( سائین قالالی سونمز)

نامهاي تركي شهرها و اماكن جغرافيائي آزربايجان و ايران، ريشه شناسي و وجه تسميه آنها

تيكان تپهTikantәpә
تكاب

مهران بهاري

دوشنبه، ٢٤ نوامبر- ٢٠٠٨
باشگون، اولو سويوق آيي، سيچان ايلي
Başgün, Ulusoyuq ayı, Siçan ili

http://toponimler. blogspot. com/

سایین قالا (شاهین‌دژ) و قوشاچای (میاندوآب) ین میللی فعاللارینا- چاغداش تبریزلی

سایین قالا (شاهین‌دژ) و قوشاچای (میاندوآب) ین میللی فعاللارینا- چاغداش تبریزلی

مساله‌نی اورتایا چیخارتمادان اؤنجه اوشاقلیغیمدا یاخیندان شاهید اولدوغوم بیر اولایی (حادیثه‌نی) سؤیله‌مک تام یئرینده اولار.

اؤز آرامیزدا کئچیریلن اوشاقلار آراسی اویونلاردا، "توحید" آدلی بیر اوشاق حددیندن آرتیق اولگون و چیرکین اولدوغونا گؤره، توحید جنازه آدی وئره‌رک، اونو اؤز ایچیمیزدن دیشلاییردیق. اوشاقلیق سوره‌میز بیته‌نه قده‌ر، اونو بو یاپیشدیرما آدلا سسله‌ییردیک. آنجاق ایلکین گونلرده اونون قارشی‌دورماماسی بیر آز دا اودو آلیشدیریردی؛ چوخ آز بیر زاماندا اؤزونو بیزلره قاتماق نیتی ایله " توحید جنازه‌نی‌ده اوینادین" دئیه بیر یالواریش ایچریسینده سانکی یاپیشدیرما آدینی سسله‌مکده هئچ بیر زورلوق چکمیردی، زامان سووشور و اؤز آدینا اینانیردی، داها سونرالار اؤزو بیزلردن داها چوخ یاپیشدیرما آدینی چکمکدن ذؤوق آلیردی.
بینابی سووشموش و باتی آذربایجان سینیرلارینا گیردیگیمیزده یولون اوستونده تیکیلی بینالارین دووارلارینداکی رئکلاملار (تبلیغات) دئییشیر: "فرش آریا بافت کردستان" ، "فرش نجفیان کردستان" ، "فرش نفیس کردستان"و ... کی بوتون بو دووار یازمالارین "کردستان" حیصه‌سی آیری بیر یازی‌ ‌شکیلینده (فونت) یازیلیب دیر.

آدینی چکدیگیم یازیلار ایری اؤلچوده بوتون بیناب، قوشاچای، سایین قالا، تیکان تپه (تکاب) شهرلرین بیری بیرینه باغلایان یوللارینی اله آلیب دیر. بو سؤزده رئکلام (تبلیغ) یازیلارینین، بول بول گؤزه چارپماسی بیزیکدیریجی دیر و اینانیلماز درجه‌ده پیسیکولوژیک ائتگی‌‌لر بوراخماقدادیر.

آدینی چکدیگیم شهرلرین دیشیندا (خاریجینده) کی یوللاری سووشان‌لارین بیر دقیقه ده گؤزونه ان آز بیر "کوردستان" یازیسی ساتاشیر.

عجبا سنندج و کیرمانشاهی بوراخیب، نده‌ن آذربایجان شهرلرینده، بو سؤزده رئکلام‌لاری همیده گئنیش چاپدا یازماغی اویغون گؤروب‌لر؟!
بو یوللاری سووشان، طرفسیز و مساله‌دن خبرسیز بیر اینسان، اؤزوده نه کورد و نه ده تورک اولان بیریسیندن، "گؤزونوزه یول بویو هر شئی‌دن داها چوخ نه ساتاشدی؟" دئیه سوروشدوغوموزدا، شوبهه‌سیز کی "کوردوستان" سؤزونو جاواب اولاراق آلمیش اولاجاغیق. بو چوخ اوزوجو و آیریجا دیققت‌چکیجی دیر. اصلینده او بویدا و او گئنیشلیکده یازیلمیش اولان یازیلاری گؤروب‌ده "کوردوستان" آدینین بئیین‌لرده جانلانماماسی غئیر عادی دیر.

ایران یاسالاری ایله بونون قارشیسین آلماق چوخ راحات دیر. هر یئر ده اولدوغو کیمی ایراندا دا اؤزه‌ل بینالارین دووارلاری، اییه لرینین (صاحیب لرینین) ایذینی اولمادان رئکلام یازماق اوچون قوللانیلماز.
اونون اوچون ده بو شهرلرین میللی فعاللاری گره‌ک مساله‌نی بیر دفعه‌لیک اورتادان قالدیریب و آذربایجان شهرلرینین اوستونه یاپیشدیریلمیش یابانجی‌ آدلارین رئکلام دان داها چوخ سیاسی آغیرلیق داشیدیغینین فرقینده اولالار.